Από τον μετασχηματισμό του ΟΣΣΑ σε μια νέα συμμαχία με Καζακστάν και Ουζμπεκιστάν – Η Μόσχα ενισχύει την επιρροή της και κοιτάζει προς Κίνα και Ασία
H Ανατολή μετατρέπεται σε ένα από τα πιο ευαίσθητα γεωπολιτικά μέτωπα του πλανήτη, καθώς η Ρωσία φαίνεται να επανασχεδιάζει τη στρατηγική της παρουσία στην Κεντρική Ασία, προχωρώντας σε βαθύτερη στρατιωτικοτεχνική συνεργασία με το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν.
Ο Ρώσος Πρόεδρος έθεσε ως στόχο την αναθεώρηση των υφιστάμενων όρων στρατιωτικοτεχνικής συνεργασίας με τις δύο χώρες, με τα σχετικά διατάγματα να δημοσιεύονται στην επίσημη πύλη νομικών πληροφοριών.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως ένδειξη ότι η Μόσχα επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο ασφαλείας στον μετασοβιετικό χώρο, πέρα από τα παραδοσιακά όρια του ΟΣΣΑ.
Οι συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας Ρωσίας – Καζακστάν και Ρωσίας – Ουζμπεκιστάν περιλαμβάνουν την προμήθεια όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού, τη μεταφορά τεχνολογίας, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας, την επισκευή και τον εκσυγχρονισμό οπλικών συστημάτων, αλλά και τη δημιουργία κοινών παραγωγικών δομών.
Το μήνυμα της Μόσχας είναι σαφές: η στρατιωτική συνεργασία περνά σε νέο επίπεδο, με έμφαση στα προηγμένα οπλικά συστήματα και στη μακροχρόνια στρατηγική σύνδεση με τις χώρες της περιοχής.
Από τα Su-30SM μέχρι τα S-300
Η στρατιωτική σχέση Ρωσίας και Καζακστάν έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Η Αστάνα έχει προμηθευτεί ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη Su-30SM, με τον συνολικό αριθμό να έχει φτάσει τα 20 μέχρι το 2022, ενώ διαθέτει επίσης ελικόπτερα Mi-171Sh και Mi-35M, αντιαεροπορικά πυραυλικά συστήματα Buk-M2E και τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού BTR-80 και BTR-82A.
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η απόφαση της Μόσχας το 2015 να παραχωρήσει πέντε αντιαεροπορικά πυραυλικά συστήματα S-300PS στην Αστάνα, στο πλαίσιο της δημιουργίας ενός ενιαίου συστήματος αεράμυνας στην περιοχή.
Αντίστοιχα, το Ουζμπεκιστάν ενίσχυσε τις στρατιωτικές του δυνατότητες με την παραλαβή 12 ελικοπτέρων Mi-35M μεταξύ 2017 και 2019, ενώ προχώρησε και στον εκσυγχρονισμό περίπου 30 μαχητικών αεροσκαφών MiG-29. Παράλληλα, έχουν συζητηθεί πιθανές προμήθειες Su-30SM, ραντάρ Sopka-2 και εξοπλισμού για τα συστήματα αεράμυνας Pechora-2M.
Το τέλος του ΟΣΣΑ ή η γέννηση ενός νέου στρατιωτικού μπλοκ;
Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν η Ρωσία εγκαταλείπει σταδιακά το μοντέλο του Οργανισμού Συλλογικής Ασφάλειας (ΟΣΣΑ) και κινείται προς μια νέα μορφή στρατιωτικής συμμαχίας, βασισμένη περισσότερο σε διμερείς συμφωνίες με χώρες-κλειδιά.
Το Καζακστάν, σε αντίθεση με το Ουζμπεκιστάν, παραμένει μέλος του ΟΣΣΑ και έχει ξεχωριστές συμφωνίες με τη Μόσχα για τη συνεργασία στον τομέα της αεροπορίας και της αεράμυνας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα και μέλος του Προεδρικού Συμβουλίου για τις Διεθνικές Σχέσεις, Bogdan Bezpalko, η Ρωσία φαίνεται να επανεξετάζει τον ρόλο του ΟΣΣΑ, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στις απευθείας στρατιωτικές σχέσεις με φιλικές κυβερνήσεις.
Όπως υποστηρίζει, η αλλαγή των συμφωνιών με το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν σημαίνει επέκταση των αμυντικών εξαγωγών και μετάβαση σε νέα γενιά οπλικών συστημάτων, τα οποία ήδη προκαλούν το ενδιαφέρον των περιφερειακών εταίρων της Μόσχας.
«Είναι πιθανό οι χώρες της περιοχής να θεωρούν τη Νοτιοανατολική Ασία και την Κεντρική Ασία ως πιθανό θέατρο στρατιωτικών εξελίξεων.
Η απειλή μπορεί να προέλθει από οποιαδήποτε κατεύθυνση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η αθόρυβη δημιουργία νέου μηχανισμού ασφαλείας με βλέμμα στην Κίνα
Ο πολιτικός επιστήμονας και αναπληρωτής καθηγητής στο Ρωσικό Οικονομικό Πανεπιστήμιο Πλεχάνοφ, Alexander Perendzhiev, εκτιμά ότι ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η δημιουργία ενός νέου μηχανισμού στρατιωτικής συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή.
Όπως σημειώνει, ο Ρώσος Πρόεδρος Vladimir Putin είχε δηλώσει το 2024 στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) στην Αστάνα ότι η διατήρηση της ασφάλειας των κρατών-μελών αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται η δημιουργία ενός διεθνούς κέντρου αντιμετώπισης απειλών ασφαλείας υπό την αντιτρομοκρατική δομή του SCO, με πιθανή συμμετοχή και της Κίνας.
«Οι εργασίες για έναν νέο μηχανισμό στρατιωτικής συνεργασίας έχουν ήδη ξεκινήσει. Και αυτό γίνεται αθόρυβα, χωρίς δημόσιες ανακοινώσεις», υποστηρίζει ο ίδιος.
Πίσω από τις στρατιωτικές κινήσεις βρίσκεται και μια τεράστια οικονομική σύγκρουση για τον έλεγχο των νέων εμπορικών δρόμων.
Η παγκόσμια πολιτική, σύμφωνα με τον Perendzhiev, έχει εισέλθει σε μια περίοδο «γεωοικονομικού πολέμου», όπου οι μεταφορικοί διάδρομοι αποκτούν στρατηγική σημασία.
Ο διάδρομος Βορράς – Νότος, που συνδέει τη Ρωσία με το Αζερμπαϊτζάν, το Ιράν, το Πακιστάν και την Ινδία, αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της ρωσικής οικονομικής στρατηγικής. Παράλληλα, συνδέεται με την κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος».
Κατά συνέπεια, η ενίσχυση του στρατιωτικού δυναμικού του Καζακστάν και του Ουζμπεκιστάν δεν αφορά μόνο τη Μόσχα, αλλά και το Πεκίνο, το οποίο έχει σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή.
Η νέα πραγματικότητα δείχνει ότι η οικονομία, οι μεταφορές και η στρατιωτική ισχύς έχουν πλέον συνδεθεί άρρηκτα.
«Όποιος πουλά όπλα, δημιουργεί μακροχρόνιους δεσμούς»
Ο Perendzhiev υπογραμμίζει ότι οι εξοπλιστικές συμφωνίες αποτελούν ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία επιρροής στη διεθνή πολιτική.
«Όταν πουλάμε όπλα σε μια χώρα, τη συνδέουμε μαζί μας μέσω στρατιωτικών συμφωνιών και συμβολαίων για μεγάλο χρονικό διάστημα», αναφέρει.
Η ανάγκη για κοινή εκπαίδευση, συντήρηση και επιχειρησιακή συνεργασία δημιουργεί ένα δίκτυο εξάρτησης που ξεπερνά τις απλές εμπορικές σχέσεις.
Η αυξανόμενη παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, αλλά και η συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Βρετανίας και Καζακστάν τον Ιούνιο του 2025, δείχνουν ότι η Κεντρική Ασία εξελίσσεται σε πεδίο ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.
Η Μόσχα, προσφέροντας στην Αστάνα πρόσβαση σε σύγχρονα οπλικά συστήματα και ενισχύοντας τη στρατιωτική συνεργασία, επιχειρεί να διατηρήσει το Καζακστάν στη δική της στρατηγική τροχιά.
«Δεν διατηρήσαμε απλώς το Καζακστάν στη σφαίρα επιρροής μας.
Του προσφέραμε συμμετοχή σε μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτικοστρατηγική συνεργασία. Και αυτό είναι πολύ πιο σοβαρό από τον ΟΣΣΑ», εκτιμά ο Perendzhiev.
Η Κεντρική Ασία φαίνεται πλέον να εισέρχεται σε μια νέα εποχή.
Οι ισορροπίες αλλάζουν, οι συμμαχίες μετασχηματίζονται και η Ρωσία επιχειρεί να χτίσει ένα νέο πλέγμα επιρροής, σε μια περιοχή όπου η επόμενη μεγάλη γεωπολιτική αναμέτρηση μπορεί ήδη να έχει ξεκινήσει.
www.bankingnews.gr
Ο Ρώσος Πρόεδρος έθεσε ως στόχο την αναθεώρηση των υφιστάμενων όρων στρατιωτικοτεχνικής συνεργασίας με τις δύο χώρες, με τα σχετικά διατάγματα να δημοσιεύονται στην επίσημη πύλη νομικών πληροφοριών.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως ένδειξη ότι η Μόσχα επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο ασφαλείας στον μετασοβιετικό χώρο, πέρα από τα παραδοσιακά όρια του ΟΣΣΑ.
Οι συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας Ρωσίας – Καζακστάν και Ρωσίας – Ουζμπεκιστάν περιλαμβάνουν την προμήθεια όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού, τη μεταφορά τεχνολογίας, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας, την επισκευή και τον εκσυγχρονισμό οπλικών συστημάτων, αλλά και τη δημιουργία κοινών παραγωγικών δομών.
Το μήνυμα της Μόσχας είναι σαφές: η στρατιωτική συνεργασία περνά σε νέο επίπεδο, με έμφαση στα προηγμένα οπλικά συστήματα και στη μακροχρόνια στρατηγική σύνδεση με τις χώρες της περιοχής.
Από τα Su-30SM μέχρι τα S-300
Η στρατιωτική σχέση Ρωσίας και Καζακστάν έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Η Αστάνα έχει προμηθευτεί ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη Su-30SM, με τον συνολικό αριθμό να έχει φτάσει τα 20 μέχρι το 2022, ενώ διαθέτει επίσης ελικόπτερα Mi-171Sh και Mi-35M, αντιαεροπορικά πυραυλικά συστήματα Buk-M2E και τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού BTR-80 και BTR-82A.
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η απόφαση της Μόσχας το 2015 να παραχωρήσει πέντε αντιαεροπορικά πυραυλικά συστήματα S-300PS στην Αστάνα, στο πλαίσιο της δημιουργίας ενός ενιαίου συστήματος αεράμυνας στην περιοχή.
Αντίστοιχα, το Ουζμπεκιστάν ενίσχυσε τις στρατιωτικές του δυνατότητες με την παραλαβή 12 ελικοπτέρων Mi-35M μεταξύ 2017 και 2019, ενώ προχώρησε και στον εκσυγχρονισμό περίπου 30 μαχητικών αεροσκαφών MiG-29. Παράλληλα, έχουν συζητηθεί πιθανές προμήθειες Su-30SM, ραντάρ Sopka-2 και εξοπλισμού για τα συστήματα αεράμυνας Pechora-2M.
Το τέλος του ΟΣΣΑ ή η γέννηση ενός νέου στρατιωτικού μπλοκ;
Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν η Ρωσία εγκαταλείπει σταδιακά το μοντέλο του Οργανισμού Συλλογικής Ασφάλειας (ΟΣΣΑ) και κινείται προς μια νέα μορφή στρατιωτικής συμμαχίας, βασισμένη περισσότερο σε διμερείς συμφωνίες με χώρες-κλειδιά.
Το Καζακστάν, σε αντίθεση με το Ουζμπεκιστάν, παραμένει μέλος του ΟΣΣΑ και έχει ξεχωριστές συμφωνίες με τη Μόσχα για τη συνεργασία στον τομέα της αεροπορίας και της αεράμυνας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα και μέλος του Προεδρικού Συμβουλίου για τις Διεθνικές Σχέσεις, Bogdan Bezpalko, η Ρωσία φαίνεται να επανεξετάζει τον ρόλο του ΟΣΣΑ, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στις απευθείας στρατιωτικές σχέσεις με φιλικές κυβερνήσεις.
Όπως υποστηρίζει, η αλλαγή των συμφωνιών με το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν σημαίνει επέκταση των αμυντικών εξαγωγών και μετάβαση σε νέα γενιά οπλικών συστημάτων, τα οποία ήδη προκαλούν το ενδιαφέρον των περιφερειακών εταίρων της Μόσχας.
«Είναι πιθανό οι χώρες της περιοχής να θεωρούν τη Νοτιοανατολική Ασία και την Κεντρική Ασία ως πιθανό θέατρο στρατιωτικών εξελίξεων.
Η απειλή μπορεί να προέλθει από οποιαδήποτε κατεύθυνση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η αθόρυβη δημιουργία νέου μηχανισμού ασφαλείας με βλέμμα στην Κίνα
Ο πολιτικός επιστήμονας και αναπληρωτής καθηγητής στο Ρωσικό Οικονομικό Πανεπιστήμιο Πλεχάνοφ, Alexander Perendzhiev, εκτιμά ότι ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η δημιουργία ενός νέου μηχανισμού στρατιωτικής συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή.
Όπως σημειώνει, ο Ρώσος Πρόεδρος Vladimir Putin είχε δηλώσει το 2024 στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) στην Αστάνα ότι η διατήρηση της ασφάλειας των κρατών-μελών αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται η δημιουργία ενός διεθνούς κέντρου αντιμετώπισης απειλών ασφαλείας υπό την αντιτρομοκρατική δομή του SCO, με πιθανή συμμετοχή και της Κίνας.
«Οι εργασίες για έναν νέο μηχανισμό στρατιωτικής συνεργασίας έχουν ήδη ξεκινήσει. Και αυτό γίνεται αθόρυβα, χωρίς δημόσιες ανακοινώσεις», υποστηρίζει ο ίδιος.
Πίσω από τις στρατιωτικές κινήσεις βρίσκεται και μια τεράστια οικονομική σύγκρουση για τον έλεγχο των νέων εμπορικών δρόμων.
Η παγκόσμια πολιτική, σύμφωνα με τον Perendzhiev, έχει εισέλθει σε μια περίοδο «γεωοικονομικού πολέμου», όπου οι μεταφορικοί διάδρομοι αποκτούν στρατηγική σημασία.
Ο διάδρομος Βορράς – Νότος, που συνδέει τη Ρωσία με το Αζερμπαϊτζάν, το Ιράν, το Πακιστάν και την Ινδία, αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της ρωσικής οικονομικής στρατηγικής. Παράλληλα, συνδέεται με την κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος».
Κατά συνέπεια, η ενίσχυση του στρατιωτικού δυναμικού του Καζακστάν και του Ουζμπεκιστάν δεν αφορά μόνο τη Μόσχα, αλλά και το Πεκίνο, το οποίο έχει σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή.
Η νέα πραγματικότητα δείχνει ότι η οικονομία, οι μεταφορές και η στρατιωτική ισχύς έχουν πλέον συνδεθεί άρρηκτα.
«Όποιος πουλά όπλα, δημιουργεί μακροχρόνιους δεσμούς»
Ο Perendzhiev υπογραμμίζει ότι οι εξοπλιστικές συμφωνίες αποτελούν ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία επιρροής στη διεθνή πολιτική.
«Όταν πουλάμε όπλα σε μια χώρα, τη συνδέουμε μαζί μας μέσω στρατιωτικών συμφωνιών και συμβολαίων για μεγάλο χρονικό διάστημα», αναφέρει.
Η ανάγκη για κοινή εκπαίδευση, συντήρηση και επιχειρησιακή συνεργασία δημιουργεί ένα δίκτυο εξάρτησης που ξεπερνά τις απλές εμπορικές σχέσεις.
Η αυξανόμενη παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, αλλά και η συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Βρετανίας και Καζακστάν τον Ιούνιο του 2025, δείχνουν ότι η Κεντρική Ασία εξελίσσεται σε πεδίο ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.
Η Μόσχα, προσφέροντας στην Αστάνα πρόσβαση σε σύγχρονα οπλικά συστήματα και ενισχύοντας τη στρατιωτική συνεργασία, επιχειρεί να διατηρήσει το Καζακστάν στη δική της στρατηγική τροχιά.
«Δεν διατηρήσαμε απλώς το Καζακστάν στη σφαίρα επιρροής μας.
Του προσφέραμε συμμετοχή σε μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτικοστρατηγική συνεργασία. Και αυτό είναι πολύ πιο σοβαρό από τον ΟΣΣΑ», εκτιμά ο Perendzhiev.
Η Κεντρική Ασία φαίνεται πλέον να εισέρχεται σε μια νέα εποχή.
Οι ισορροπίες αλλάζουν, οι συμμαχίες μετασχηματίζονται και η Ρωσία επιχειρεί να χτίσει ένα νέο πλέγμα επιρροής, σε μια περιοχή όπου η επόμενη μεγάλη γεωπολιτική αναμέτρηση μπορεί ήδη να έχει ξεκινήσει.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών