Σε… ντροπή για τη Σαουδική Αραβία εξελίσσεται η νέα στρατιωτική εκστρατεία στην Υεμένη, καθώς η μεγάλη επίθεση που εξαπέλυσαν, με τη μαζική αεροπορική υποστήριξη του Ριάντ, δεν έχει μέχρι στιγμής οδηγήσει σε υποχώρηση των Houthis. Αντίθετα, οι Houthis απαντούν με επιθέσεις σε σαουδαραβικούς στόχους, μεταξύ άλλων αεροδρόμια και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, ενώ το ίδιο το Ριάντ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με μια νέα επικίνδυνη κλιμάκωση.
Στο επίκεντρο της σύγκρουσης βρίσκεται το Bab el-Mandeb, το στρατηγικό Στενό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές μεταφορές. Η μάχη για τις παράκτιες περιοχές της Υεμένης έχει πάρει πλέον διαστάσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα σύνορα της χώρας, καθώς ο έλεγχος των συγκεκριμένων θέσεων μπορεί να επηρεάσει τις θαλάσσιες και ενεργειακές ροές στην ευρύτερη περιοχή.
Οι κυβερνητικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι προελαύνουν προς το Bab el-Mandeb και ότι έχουν καταλάβει στρατηγικές θέσεις, μεταξύ άλλων στην περιοχή του Dhubab και γύρω από τη Mokha. Ωστόσο, οι Houthis διαψεύδουν την απώλεια των συγκεκριμένων περιοχών, ενώ διαφορετικές αναφορές κάνουν λόγο κυρίως για προέλαση των κυβερνητικών δυνάμεων έως τα περίχωρα της Mokha. Η πραγματική έκταση των εδαφικών κερδών παραμένει έτσι αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης.
Την ίδια ώρα, η σαουδαραβική αεροπορία έχει περάσει σε μαζική δράση, με το Ριάντ να υποστηρίζει ότι περίπου 100 μαχητικά αεροσκάφη συμμετείχαν στις επιχειρήσεις και ότι έχουν καταστραφεί 324 στόχοι υψηλής αξίας. Οι Houthis, όμως, απαντούν με πυραύλους και drones, έχοντας στο στόχαστρο αεροδρόμια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και ενεργειακές υποδομές. Οι σαουδαραβικές αρχές επιβεβαίωσαν επιθέσεις στα αεροδρόμια της Jazan και της Najran, με τρεις τραυματίες και περιορισμένες ζημιές.
Και ενώ η Σαουδική Αραβία κλιμακώνει τη στρατιωτική της δράση, το Ριάντ αναζητά πλέον ενισχύσεις από τους συμμάχους του. Τουρκία και Πακιστάν συμφώνησαν στην ενεργοποίηση της συμφωνίας αμοιβαίας άμυνας με τη Σαουδική Αραβία, ενώ ο Πακιστανός υπουργός Άμυνας επιβεβαίωσε ότι οι δύο χώρες παρέχουν ήδη υποστήριξη στις σαουδαραβικές επιχειρήσεις. Η νέα πολεμική αναμέτρηση στην Υεμένη μετατρέπεται έτσι σε ευρύτερη περιφερειακή κρίση, με το Bab el-Mandeb, τη ναυσιπλοΐα και το πετρέλαιο να βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο.
Η αντεπίθεση της Υεμένης
Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης ανακοίνωσε την έναρξη μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης εναντίον των Houthis, με στόχο την ανακατάληψη εδαφών που βρίσκονται υπό τον έλεγχο των ανταρτών και, τελικά, την αποκατάσταση του ελέγχου του κράτους σε ολόκληρη τη χώρα.
Ο πρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου Ηγεσίας της Υεμένης, Rashad Al Alimi, έδωσε στην επιχείρηση την ονομασία «Yemen Dawn», υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι η απελευθέρωση των περιοχών που ελέγχουν οι Houthis και η αποκατάσταση των κρατικών θεσμών, με τελικό στόχο και την ανακατάληψη της Σαναά, την οποία οι Houthis κατέλαβαν το 2014.
Σύμφωνα με τις κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης, πραγματοποιήθηκαν 1.122 επιχειρήσεις ακριβείας εναντίον στόχων των Houthis στις περιοχές Saada, Al Jawf, Taiz και στις δυτικές ακτές.
Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι χτυπήθηκαν πυροβόλα και εκτοξευτές ρουκετών, οχυρώσεις, γραμμές ανεφοδιασμού, ενισχύσεις και κέντρα διοίκησης, ενώ στην επιχείρηση χρησιμοποιήθηκαν μαχητές, drones, πυροβολικό, πύραυλοι, εκτοξευτές ρουκετών και ελεύθεροι σκοπευτές.
Οι κυβερνητικές δυνάμεις κάνουν λόγο ακόμη για 1.747 μαχητές των Houthis που «εξουδετερώθηκαν» και για 364 στρατιωτικά οχήματα, εξοπλισμούς και μέσα μεταφοράς ή ανεφοδιασμού που καταστράφηκαν ή τέθηκαν εκτός λειτουργίας. Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν, ωστόσο, στοιχεία που δίνουν οι ίδιες οι κυβερνητικές δυνάμεις και δεν έχουν ανεξάρτητα επιβεβαιωθεί.
Η μάχη για το Bab el-Mandeb
Στο επίκεντρο της νέας επίθεσης βρίσκεται το Bab el-Mandeb, καθώς ο έλεγχος των περιοχών γύρω από το Στενό έχει τεράστια στρατηγική σημασία.
Οι κυβερνητικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι προχώρησαν προς το στρατηγικό σημείο και κατέλαβαν θέσεις στην περιοχή, μεταξύ άλλων ένα στρατιωτικό αεροδρόμιο στην περιοχή Dhubab, στην είσοδο του Στενού.
Άλλες στρατιωτικές πηγές υποστήριξαν ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις προχώρησαν προς το Bab el-Mandeb και ανακατέλαβαν τη Mokha, με τους Houthis να υποχωρούν από τμήματα της ακτογραμμής.
Η εικόνα, ωστόσο, παραμένει αμφισβητούμενη.
Πηγές της κυβέρνησης της Υεμένης που επικαλούνται Reuters και AFP ανέφεραν ότι οι δυνάμεις είχαν φτάσει στα περίχωρα της Mokha, χωρίς να επιβεβαιώνουν ότι η πόλη είχε πλήρως καταληφθεί. Οι Houthis, από την πλευρά τους, διέψευσαν ότι έχασαν τον έλεγχο της Mokha, του Dhubab και των ορεινών περιοχών Kahboub.
Οι Houthis υποστήριξαν ότι οι αναφορές περί κατάληψης αποτελούν «σαουδαραβική προπαγάνδα».
Η μάχη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μόλις τον προηγούμενο μήνα οι Houthis είχαν εξαπολύσει αιφνιδιαστική επίθεση κατά μήκος της νοτιοδυτικής ακτής της Ερυθράς Θάλασσας και είχαν εκδιώξει φιλοκυβερνητικές δυνάμεις από περιοχές που έβλεπαν προς το Bab el-Mandeb, μεταξύ άλλων από τη Mokha, το Dhubab και το νησί Perim ή Mayyun.
Οι Houthis έχουν υποστηρίξει ότι δεν απειλούν τη διεθνή ναυσιπλοΐα, αλλά ότι θα συνεχίσουν να στοχοποιούν σαουδαραβικά πλοία.
100 σαουδαραβικά μαχητικά και 324 στόχοι
Η Σαουδική Αραβία έχει περάσει πλέον σε ενεργό στρατιωτική υποστήριξη της μεγάλης επίθεσης των κυβερνητικών δυνάμεων της Υεμένης.
Ο εκπρόσωπος του σαουδαραβικού συνασπισμού, υποστράτηγος Turki Al Maliki, δήλωσε ότι περίπου 100 μαχητικά αεροσκάφη συμμετείχαν στις επιχειρήσεις της Δευτέρας και ότι η αεροπορική υποστήριξη συνεχίζεται. Ο ίδιος υποστήριξε ότι από την έναρξη της επιχείρησης έχουν καταστραφεί 324 στόχοι υψηλής αξίας.
Παράλληλα, αργά τη Δευτέρα, ο σαουδαραβικός συνασπισμός ανακοίνωσε ότι οι ναυτικές του δυνάμεις πραγματοποίησαν επιχείρηση στην επαρχία Hodeidah, στη δυτική Υεμένη.
Σύμφωνα με τον Al Maliki, καταστράφηκαν αποθήκες όπλων, εγκαταστάσεις στις οποίες φυλάσσονταν μη επανδρωμένα σκάφη καμικάζι και νάρκες, με στόχο να αποτραπεί σχεδιαζόμενη επίθεση στον νότιο τομέα της Ερυθράς Θάλασσας.
Οι Houthis απαντούν με πυραύλους και drones
Η σαουδαραβική στρατιωτική επέμβαση προκάλεσε άμεση αντίδραση των Houthis. Οι αντάρτες εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία, με αεροδρόμια, πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και στρατιωτικές υποδομές να βρίσκονται στο επίκεντρο των ισχυρισμών τους.
Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Houthis υποστήριξε ότι στόχοι των επιθέσεων ήταν το King Khalid Airport στο Ριάντ, διυλιστήριο της Aramco στη Rabigh, το αεροδρόμιο της Abha, η αεροπορική βάση στο Khamis Mushait, καθώς και εγκαταστάσεις στις περιοχές Najran και Jazan.
Ωστόσο, η Σαουδική Αραβία επιβεβαίωσε ότι δύο επιθέσεις σημειώθηκαν σε αεροδρόμια της Jazan και της Najran, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν τρία άτομα και να προκληθούν περιορισμένες ζημιές.
Η σαουδαραβική Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας ανέφερε ότι αξιολογεί τις ζημιές στα αεροδρόμια King Abdullah Bin Abdulaziz International Airport και Najran International Airport και ότι λαμβάνονται μέτρα για την ασφάλεια επιβατών και προσωπικού.
Παράλληλα, οι Houthis προειδοποίησαν τις αεροπορικές εταιρείες να αποφεύγουν τον σαουδαραβικό εναέριο χώρο.
Ο φορέας συντονισμού των ανθρωπιστικών επιχειρήσεων που ελέγχεται από τους Houthis υποστήριξε ότι ο εναέριος χώρος της Σαουδικής Αραβίας δεν είναι πλέον ασφαλής και μπορεί να μετατραπεί σε «θέατρο» στρατιωτικών επιχειρήσεων, με εξαίρεση τις περιοχές πάνω από τη Μέκκα και τη Μεδίνα.
Οι Houthis υποστήριξαν επίσης ότι επιτέθηκαν στις εγκαταστάσεις της Aramco στο Ριάντ και στο Khurais ως αντίποινα για τις σαουδαραβικές αεροπορικές επιδρομές.
Δορυφορικές εικόνες που εξετάστηκαν από το BBC Verify έδειξαν πυκνό σκοτεινό καπνό πάνω από το διυλιστήριο της Aramco στο Ριάντ, καθώς και αντίστοιχο νέφος στην εγκατάσταση επεξεργασίας Khurais. Οι εικόνες, ωστόσο, από μόνες τους δεν αποδεικνύουν την αιτία των ζημιών ούτε την ταυτότητα του δράστη.
Στο πλευρό του Ριάντ, Τουρκία και Πακιστάν
Η κλιμάκωση στην Υεμένη έχει πλέον αποκτήσει σαφή περιφερειακή διάσταση, καθώς η Σαουδική Αραβία ενεργοποιεί τη συμφωνία αμοιβαίας άμυνας που υπέγραψε τον Αύγουστο με την Τουρκία και το Πακιστάν.
Μετά από έκτακτη συνάντηση στο Ριάντ, οι τρεις χώρες συμφώνησαν να προχωρήσουν στην άμεση εφαρμογή της συμφωνίας αμοιβαίας άμυνας, λαμβάνοντας τα απαραίτητα μέτρα, μεταξύ άλλων την ταχεία ανάπτυξη συμφωνημένων στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων στη Σαουδική Αραβία.
Η συμφωνία είχε υπογραφεί στις 7 Αυγούστου και περιλαμβάνει ρήτρα συλλογικής άμυνας, σύμφωνα με την οποία ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα μέρη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.
Η λογική της ρήτρας θυμίζει, ως προς την αρχή της συλλογικής άμυνας, το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, χωρίς φυσικά η συμφωνία να αποτελεί μέρος της Συμμαχίας.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω του ρόλου των τριών χωρών. Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ, ενώ το Πακιστάν είναι η μοναδική μουσουλμανική πυρηνική δύναμη.
Ο Πακιστανός υπουργός Άμυνας Khawaja Asif επιβεβαίωσε ότι τόσο το Πακιστάν όσο και η Τουρκία παρέχουν υποστήριξη στη Σαουδική Αραβία στις επιχειρήσεις κατά των Houthis.
«Και οι δύο χώρες έχουν παρουσία εδώ, αλλά ο στρατός που μάχεται είναι ο σαουδαραβικός. Εμείς είμαστε εδώ και παρέχουμε κάθε βοήθεια που χρειάζονται», δήλωσε στο Geo News.
Ο Asif διευκρίνισε ότι οι πακιστανικές και τουρκικές ένοπλες δυνάμεις παρέχουν υποστήριξη, μεταξύ άλλων σε αναγνωριστικές επιχειρήσεις και άλλους τομείς, ενώ οι σαουδαραβικές δυνάμεις είναι αυτές που πραγματοποιούν τις πολεμικές επιχειρήσεις στο έδαφος.
Παράλληλα, στη συνάντηση του Ριάντ συμφωνήθηκε και η οργανωτική δομή της νέας αμυντικής συνεργασίας, με τον Πακιστανό αντιστράτηγο εν αποστρατεία Nauman Mahmood να ορίζεται πρώτος γενικός γραμματέας για τριετή θητεία.
«Καμπανάκι» για πετρέλαιο και ναυσιπλοΐα
Η μάχη για τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας δεν αφορά μόνο τον έλεγχο εδαφών στην Υεμένη.
Το Bab el-Mandeb αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, καθώς συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και, μέσω της διώρυγας του Σουέζ, με τη Μεσόγειο.
Η πρόσφατη προέλαση των Houthis προς περιοχές που δεσπόζουν στο στενό είχε ήδη προκαλέσει ανησυχία στις αγορές, καθώς η εξέλιξη δημιουργεί κινδύνους για τη διέλευση εμπορικών πλοίων και τις ενεργειακές μεταφορές.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη καθώς, σύμφωνα με τις πληροφορίες που συνοδεύουν τη νέα κλιμάκωση, η Σαουδική Αραβία έχει στηριχθεί περισσότερο στη διαδρομή μέσω της Ερυθράς Θάλασσας για τις εξαγωγές πετρελαίου, μετά τα προβλήματα στη θαλάσσια οδό του Στενού του Hormuz.
Η πιθανότητα ταυτόχρονης πίεσης σε δύο από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες της περιοχής αυξάνει έτσι τον κίνδυνο νέων αναταράξεων στις αγορές ενέργειας. Δεν είναι τυχαίο ότι η προηγούμενη κατάληψη στρατηγικών περιοχών από τους Houthis γύρω από το Bab el-Mandeb είχε ήδη συνδεθεί με άνοδο των διεθνών τιμών πετρελαίου.
Από την κατάρρευση της εκεχειρίας στον νέο πόλεμο
Η νέα επίθεση αποτελεί την πιο σοβαρή κλιμάκωση των τελευταίων μηνών στον εμφύλιο της Υεμένης.
Ο πόλεμος στη χώρα μαίνεται από το 2014, όταν οι Houthis εκδίωξαν την κυβέρνηση από τη Σαναά, ενώ το 2015 η σύγκρουση κλιμακώθηκε με την επέμβαση του υπό σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμού.
Μια άτυπη εκεχειρία που είχε διατηρηθεί για περίπου τέσσερα χρόνια άρχισε να καταρρέει τον Ιούλιο, όταν οι Houthis ανακοίνωσαν «θαλάσσιο εμπάργκο» κατά της Σαουδικής Αραβίας και άρχισαν να εξαπολύουν επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον σαουδαραβικών αεροδρομίων, πετρελαϊκών εγκαταστάσεων και πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Οι Houthis υποστήριξαν ότι οι επιθέσεις αποτελούν αντίποινα για τον αποκλεισμό λιμανιών και αεροδρομίων της Υεμένης και για αεροπορική επιδρομή στο αεροδρόμιο της Σαναά, την οποία απέδωσαν στη Σαουδική Αραβία.
Την Κυριακή, ο Al Alimi ανακοίνωσε ότι οι δυνατότητες αποκλιμάκωσης έχουν εξαντληθεί και έδωσε το σήμα για την επιχείρηση «Yemen Dawn», με στόχο την ανακατάληψη όλων των περιοχών που ελέγχουν οι Houthis.
Οι φιλοκυβερνητικές δυνάμεις που συμμετέχουν στην επίθεση περιλαμβάνουν τις National Shield, Giants Brigades και Tihama Resistance, οι οποίες φέρεται να απώθησαν τους Houthis από μεγάλο μέρος των παράκτιων περιοχών που είχαν καταλάβει τον προηγούμενο μήνα.
Παράλληλα, οι Houthis υποστηρίζουν ότι έχουν ανοίξει μέτωπα και σε άλλες περιοχές, μεταξύ των οποίων η Taiz, όπου φέρεται να έκοψαν ορεινή οδική αρτηρία, απομονώνοντας κυβερνητικές δυνάμεις και κατοίκους.
Η Σαουδική Αραβία ζητά διεθνή στήριξη
Η σαουδαραβική ηγεσία έχει ήδη καλέσει τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ να στηρίξουν τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης.
Παράλληλα, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Antonio Guterres καταδίκασε τις συνεχιζόμενες διασυνοριακές επιθέσεις των Houthis εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και δήλωσε βαθιά ανήσυχος για τη νέα απότομη κλιμάκωση.
Οι ανθρωπιστικές συνέπειες είναι επίσης σημαντικές. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η κυβέρνηση της Υεμένης, από τις 6 Αυγούστου έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 959 άνθρωποι και έχουν τραυματιστεί περίπου 5.000, ενώ ο ΟΗΕ υπολογίζει ότι ακόμη 197.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί. Τα στοιχεία για τις απώλειες προέρχονται από τις συγκεκριμένες πηγές και δεν αποτελούν ανεξάρτητη καταγραφή του συνόλου των θυμάτων.
Η Υεμένη βρίσκεται έτσι ξανά στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης που ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορά της. Η μάχη για το Bab el-Mandeb εξελίσσεται παράλληλα με τις επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία και την ενεργοποίηση της αμυντικής συνεργασίας με Τουρκία και Πακιστάν, ενώ η ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας συνδέεται πλέον άμεσα με το πετρέλαιο, τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές αγορές.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών