Η αντιπαράθεση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, με την Τεχεράνη να επιχειρεί να ανατρέψει έναν βασικό υπολογισμό της αμερικανικής στρατηγικής
Η Τεχεράνη διευρύνει το δόγμα στρατιωτικής αποτροπής, προειδοποιώντας ότι αμερικανικές και νατοϊκές εγκαταστάσεις ακόμη και στην ευρωπαϊκή ήπειρο θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχους σε περίπτωση νέας επίθεσης εναντίον του Ιράν.
Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία και Ελλάδα βρίσκονται στο επίκεντρο μιας επικίνδυνης γεωπολιτικής εξίσωσης, στην οποία η χρήση στρατιωτικών βάσεων από τις ΗΠΑ ενδέχεται να μεταφέρει τις συνέπειες του πολέμου στο ευρωπαϊκό έδαφος.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, με την Τεχεράνη να επιχειρεί να ανατρέψει έναν βασικό υπολογισμό της αμερικανικής στρατηγικής: ότι οι ΗΠΑ μπορούν να χρησιμοποιούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις τρίτων χωρών για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, χωρίς οι χώρες αυτές να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο αντιποίνων.
Η ιρανική εφημερίδα Hamshahri, που συνδέεται με τον δήμο της Τεχεράνης, δημοσίευσε χάρτη με 15 στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες, παρουσιάζοντάς τες ως πιθανούς στόχους εάν ξεσπάσει νέα ευρεία σύγκρουση.
Στον χάρτη περιλαμβάνονται εγκαταστάσεις στη Γερμανία, στη Βρετανία, στην Ιταλία, στην Ελλάδα, στη Γαλλία, στη Ρουμανία, στην Αλβανία, στην Πορτογαλία και στην Κύπρο.
Η δημοσίευση δεν συνιστά άμεση επίσημη διαταγή επίθεσης.
Αποτελεί, όμως, ένα σαφές πολιτικοστρατιωτικό μήνυμα από μέσο που πρόσκειται σε σκληροπυρηνικούς κύκλους της ιρανικής εξουσίας.
Η κεντρική προειδοποίηση είναι ότι μια ευρωπαϊκή χώρα που επιτρέπει τη χρησιμοποίηση των στρατιωτικών της εγκαταστάσεων για επίθεση εναντίον του Ιράν δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι θα παραμείνει εκτός της αντιπαράθεσης.
Η αλλαγή στη ρητορική της Τεχεράνης συνδέεται άμεσα με τις οδηγίες που αποδίδονται στον ανώτατο ηγέτη Mojtaba Khamenei προς την ιρανική στρατιωτική ηγεσία.
Σύμφωνα με αυτές, οποιαδήποτε νέα απειλή θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με άμεση και αποτελεσματική απάντηση, χωρίς εκ των προτέρων γεωγραφικούς περιορισμούς.
Παράλληλα, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις κλήθηκαν να επικαιροποιήσουν τον κατάλογο πιθανών στόχων, συμπεριλαμβάνοντας αμερικανικά και ισραηλινά στρατιωτικά και άλλα στρατηγικά συμφέροντα.
Η διατύπωση αυτή έχει τεράστια πολιτική σημασία.
Μέχρι τώρα, μεγάλο μέρος της ιρανικής στρατηγικής αποτροπής επικεντρωνόταν στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, στις αμερικανικές βάσεις της Μέσης Ανατολής και σε υποδομές που συνδέονται άμεσα με τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να μεταφέρει την αβεβαιότητα πολύ πέρα από αυτή τη γεωγραφική περίμετρο.
Με άλλα λόγια, η Τεχεράνη θέλει να καταστήσει σαφές ότι η απόσταση από τα ιρανικά σύνορα δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση ασφάλειας.
Γίνεται λόγος για προσθήκη ενός ενδέκατου στρατιωτικού δόγματος στα δέκα προηγούμενα.
Ramstein, RAF Fairford και Sigonella: Η Ευρώπη στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Ανάμεσα στις εγκαταστάσεις που εμφανίζονται στον ιρανικό χάρτη βρίσκονται ορισμένες από τις σημαντικότερες στρατιωτικές βάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη.
Η αεροπορική βάση Ramstein στη Γερμανία αποτελεί κρίσιμο κόμβο αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων, μεταφορών και υποστήριξης.
Η RAF Fairford στη Βρετανία συνδέεται με την επιχειρησιακή παρουσία αμερικανικών στρατηγικών βομβαρδιστικών, ενώ η Sigonella στην Ιταλία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις αεροναυτικές επιχειρήσεις και στις αποστολές επιτήρησης.
Η αναφορά σε αυτές τις εγκαταστάσεις δεν είναι τυχαία.
Αντιπροσωπεύουν ένα δίκτυο που επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να προβάλλουν στρατιωτική ισχύ σε μεγάλες αποστάσεις.
Η ιρανική στρατηγική επιδιώκει να αμφισβητήσει ακριβώς την ασφάλεια αυτού του δικτύου.
Στις 4 Νοεμβρίου, ο Ιρανός βουλευτής Ahmad Bakhshayesh Ardestani, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του κοινοβουλίου, προχώρησε σε ακόμη πιο σαφή προειδοποίηση.
Μιλώντας στο Euronews, δήλωσε ότι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιήσουν ευρωπαϊκές βάσεις, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων στην Ιταλία και στη Γερμανία, για να επιτεθούν στο Ιράν, η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαντήσει με πυραυλικά πλήγματα εναντίον τους.
Υποστήριξε ακόμη ότι η ευρωπαϊκή υποστήριξη σε μια νέα αμερικανική επίθεση δεν θα μείνει χωρίς συνέπειες.
Πρόκειται για μια προειδοποίηση υπό όρους: η απειλή ενεργοποιείται εφόσον συγκεκριμένες βάσεις χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Αυτό είναι το στοιχείο που διαφοροποιεί την ιρανική διατύπωση από μια γενική εξαγγελία επιθετικού πολέμου κατά της Ευρώπης.
Η Ελλάδα στην εξίσωση: Το στρατηγικό δίλημμα για την Αθήνα
Η συμπερίληψη της Ελλάδας στον χάρτη της Hamshahri αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η χώρα φιλοξενεί στρατιωτικές υποδομές που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της αμερικανικής και νατοϊκής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η στρατηγική σημασία της βάσης της Σούδας στην Κρήτη, είναι γνωστή, λόγω της δυνατότητας υποστήριξης αμερικανικών και συμμαχικών ναυτικών και αεροπορικών επιχειρήσεων.
Το ουσιαστικό ζήτημα, επομένως, είναι πολιτικό και στρατηγικό.
Μέχρι ποιο σημείο μπορεί μια ευρωπαϊκή κυβέρνηση να επιτρέψει τη χρήση των υποδομών της για μια αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση, χωρίς να αυξήσει τον κίνδυνο να εμπλακεί η ίδια στον πόλεμο;
Για την Αθήνα, το ερώτημα δεν αφορά μόνο τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον, αλλά και την προστασία της ελληνικής επικράτειας, την ασφάλεια των πολιτών και τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης επέκτασης της σύγκρουσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα δεν έχει λόγο να θεωρεί δεδομένο ότι κάθε στρατιωτική επιλογή των Ηνωμένων Πολιτειών εξυπηρετεί αυτομάτως και τα δικά της συμφέροντα ασφαλείας.
Ταυτόχρονα, μια ιρανική επίθεση εναντίον εγκαταστάσεων σε ελληνικό έδαφος θα αποτελούσε εξαιρετικά σοβαρή κλιμάκωση, με απρόβλεπτες πολιτικές, στρατιωτικές και νομικές συνέπειες.
Το πραγματικό όπλο του Ιράν είναι η αβεβαιότητα
Η στρατηγική που περιγράφεται στις ιρανικές προειδοποιήσεις παραπέμπει στην αποκαλούμενη «αποτροπή μέσω τιμωρίας» (deterrence by punishment).
Η λογική της είναι σχετικά απλή: ένας αντίπαλος αποθαρρύνεται από την ανάληψη στρατιωτικής δράσης εφόσον πιστεύει ότι το κόστος των αντιποίνων μπορεί να ξεπεράσει τα αναμενόμενα οφέλη.
Στην προκειμένη περίπτωση, η Τεχεράνη επιχειρεί να καταστήσει το πιθανό κόστος ενός αμερικανικού πλήγματος υπόθεση περισσότερων κρατών.
Δεν απαιτείται κατ' ανάγκην να πραγματοποιηθεί μια επίθεση για να επηρεαστούν οι πολιτικοί υπολογισμοί.
Η προοπτική αντιποίνων μπορεί να προκαλέσει επιφυλάξεις σε κυβερνήσεις, να δημιουργήσει πολιτικές αντιδράσεις και να καταστήσει δυσκολότερη τη συγκρότηση μιας ευρείας στρατιωτικής επιχείρησης.
Η μεγαλύτερη επιτυχία μιας τέτοιας αποτρεπτικής απειλής, από την οπτική της Τεχεράνης, θα ήταν να αποτρέψει τη χρησιμοποίηση μιας βάσης χωρίς να χρειαστεί να πραγματοποιήσει κανένα πλήγμα.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η διάσταση της θεωρίας παιγνίων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπολογίζουν το κόστος μιας νέας επίθεσης, το Ιράν επιδιώκει να αυξήσει αυτό το κόστος και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να αποφασίσουν πόσο κίνδυνο είναι διατεθειμένες να αναλάβουν.
Η απειλή δεν απευθύνεται αποκλειστικά στην αμερικανική στρατιωτική ηγεσία.
Απευθύνεται και στα πολιτικά κέντρα αποφάσεων των χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές εγκαταστάσεις.
Το Ιράν ανακοίνωσε στις 7 Νοεμβρίου ότι αίρει τον αυτοεπιβαλλόμενο περιορισμό των 2.000 χιλιομέτρων στην εμβέλεια των βαλλιστικών πυραύλων του.
Πάντως ακόμη και αν το Ιράν διαθέτει ή αναπτύξει δυνατότητες μεγαλύτερης εμβέλειας, η αποτελεσματικότητα ενός πλήγματος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: την ακρίβεια, την επιβιωσιμότητα των οπλικών συστημάτων, τις αεράμυνες και τις δυνατότητες αναχαίτισης.
Επιπλέον, η ιρανική αποτροπή δεν περιορίζεται αναγκαστικά στους βαλλιστικούς πυραύλους.
Οι αναλυτές εξετάζουν επίσης κινδύνους που σχετίζονται με κυβερνοεπιθέσεις, μη επανδρωμένα συστήματα και άλλες μορφές ασύμμετρης δράσης.
Σημαίνει, όμως, ότι η σύγχρονη αποτροπή δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την απόσταση μεταξύ δύο χωρών.
Η Ευρώπη μπροστά στον κίνδυνο επέκτασης του πολέμου
Η προειδοποίηση της Τεχεράνης έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η πιθανότητα νέας αμερικανοϊρανικής αντιπαράθεσης προκαλεί αυξανόμενη διεθνή ανησυχία.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν ήδη ζητήματα ασφαλείας που συνδέονται με το Ιράν.
Στις 12 Οκτωβρίου, ευρωπαϊκές και άλλες δυτικές κυβερνήσεις είχαν καταδικάσει δραστηριότητες που αποδίδουν σε ιρανικά δίκτυα, μεταξύ των οποίων και υπόθεση σχετική με τη RAF Fairford.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, παρουσιάζει τη νέα στρατιωτική της στάση ως απάντηση στις απειλές εναντίον της.
Η αντιπαράθεση αυτή αναδεικνύει τον κίνδυνο ενός φαύλου κύκλου: κάθε πλευρά επικαλείται την ανάγκη αποτροπής, ενώ η άλλη μπορεί να εκλάβει τις κινήσεις της ως προετοιμασία επίθεσης.
Ιδιαίτερα για την Ευρώπη, η μεταφορά της κρίσης από τη Μέση Ανατολή στο ευρωπαϊκό έδαφος θα μπορούσε να έχει εξαιρετικά σοβαρές συνέπειες.
Πέρα από τον άμεσο στρατιωτικό κίνδυνο, θα επηρεάζονταν οι ενεργειακές αγορές, η ναυσιπλοΐα, οι εμπορικές μεταφορές και η συνολική ασφάλεια της περιοχής.
Το μήνυμα προς τον Trump: Καμία επίθεση χωρίς υπολογισμό των συνεπειών
Η ουσία της νέας ιρανικής στρατηγικής δεν βρίσκεται αποκλειστικά στους 15 πιθανούς στόχους που δημοσιοποιήθηκαν.
Βρίσκεται στην προσπάθεια της Τεχεράνης να αλλάξει τους όρους υπό τους οποίους η Ουάσιγκτον σχεδιάζει και πραγματοποιεί στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν συντριπτική υπεροχή σε πολλούς τομείς της συμβατικής στρατιωτικής ισχύος.
Το Ιράν, όμως, επιδιώκει να αντισταθμίσει αυτή την ανισορροπία διευρύνοντας το γεωγραφικό και πολιτικό κόστος οποιασδήποτε επίθεσης.
Η επιλογή αυτή ενέχει σοβαρούς κινδύνους.
Μια απειλή που αποσκοπεί στην αποτροπή μπορεί, εάν παρερμηνευθεί ή εφαρμοστεί, να οδηγήσει ακριβώς στην κλιμάκωση την οποία υποτίθεται ότι επιδιώκει να αποτρέψει.
Για τη Γερμανία, τη Βρετανία, την Ιταλία και ιδιαίτερα την Ελλάδα, η συζήτηση αποκτά πλέον συγκεκριμένο περιεχόμενο.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να εξαπολύσουν μια νέα επίθεση από ευρωπαϊκό έδαφος, αλλά ποιες συνέπειες θα μπορούσε να έχει αυτή η επιλογή για τις ίδιες τις χώρες που θα διαθέσουν τις εγκαταστάσεις τους.
Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα της Τεχεράνης: η ευρωπαϊκή γεωγραφία δεν πρέπει να θεωρείται εκ των προτέρων ασφαλές καταφύγιο για στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Και αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα είναι το μέσο με το οποίο η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να ενισχύσει την αποτρεπτική της θέση απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Η τελική δοκιμασία, ωστόσο, δεν θα είναι ποιος διατυπώνει την ισχυρότερη απειλή, αλλά εάν η αποτροπή θα αποδειχθεί αρκετή για να αποτρέψει έναν πόλεμο που θα μπορούσε να ξεπεράσει τα όρια της Μέσης Ανατολής.
www.bankingnews.gr
Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία και Ελλάδα βρίσκονται στο επίκεντρο μιας επικίνδυνης γεωπολιτικής εξίσωσης, στην οποία η χρήση στρατιωτικών βάσεων από τις ΗΠΑ ενδέχεται να μεταφέρει τις συνέπειες του πολέμου στο ευρωπαϊκό έδαφος.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, με την Τεχεράνη να επιχειρεί να ανατρέψει έναν βασικό υπολογισμό της αμερικανικής στρατηγικής: ότι οι ΗΠΑ μπορούν να χρησιμοποιούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις τρίτων χωρών για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, χωρίς οι χώρες αυτές να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο αντιποίνων.
Η ιρανική εφημερίδα Hamshahri, που συνδέεται με τον δήμο της Τεχεράνης, δημοσίευσε χάρτη με 15 στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες, παρουσιάζοντάς τες ως πιθανούς στόχους εάν ξεσπάσει νέα ευρεία σύγκρουση.
Στον χάρτη περιλαμβάνονται εγκαταστάσεις στη Γερμανία, στη Βρετανία, στην Ιταλία, στην Ελλάδα, στη Γαλλία, στη Ρουμανία, στην Αλβανία, στην Πορτογαλία και στην Κύπρο.
Η δημοσίευση δεν συνιστά άμεση επίσημη διαταγή επίθεσης.
Αποτελεί, όμως, ένα σαφές πολιτικοστρατιωτικό μήνυμα από μέσο που πρόσκειται σε σκληροπυρηνικούς κύκλους της ιρανικής εξουσίας.
Η κεντρική προειδοποίηση είναι ότι μια ευρωπαϊκή χώρα που επιτρέπει τη χρησιμοποίηση των στρατιωτικών της εγκαταστάσεων για επίθεση εναντίον του Ιράν δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι θα παραμείνει εκτός της αντιπαράθεσης.
Από τη Μέση Ανατολή στην Ευρώπη: Η νέα γεωγραφία της ιρανικής αποτροπής???? BREAKING: IRAN PUTS 15 EUROPEAN MILITARY BASES IN ITS MISSILE CROSSHAIRS. Tehran is expanding its target bank beyond geographical limits, with Iranian media publishing a map identifying 15 European military installations, including Ramstein, Sigonella and RAF Fairford. Iranian officials warn that any European base used by Washington for military operations against Iran could become a missile target. Europe is now part of the growing Iran US military confrontation. https://t.co/lm2Bfh6Xf2
— Defence Index (@Defence_Index) November 7, 2026
Η αλλαγή στη ρητορική της Τεχεράνης συνδέεται άμεσα με τις οδηγίες που αποδίδονται στον ανώτατο ηγέτη Mojtaba Khamenei προς την ιρανική στρατιωτική ηγεσία.
Σύμφωνα με αυτές, οποιαδήποτε νέα απειλή θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με άμεση και αποτελεσματική απάντηση, χωρίς εκ των προτέρων γεωγραφικούς περιορισμούς.
Παράλληλα, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις κλήθηκαν να επικαιροποιήσουν τον κατάλογο πιθανών στόχων, συμπεριλαμβάνοντας αμερικανικά και ισραηλινά στρατιωτικά και άλλα στρατηγικά συμφέροντα.
Η διατύπωση αυτή έχει τεράστια πολιτική σημασία.
Μέχρι τώρα, μεγάλο μέρος της ιρανικής στρατηγικής αποτροπής επικεντρωνόταν στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, στις αμερικανικές βάσεις της Μέσης Ανατολής και σε υποδομές που συνδέονται άμεσα με τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να μεταφέρει την αβεβαιότητα πολύ πέρα από αυτή τη γεωγραφική περίμετρο.
Με άλλα λόγια, η Τεχεράνη θέλει να καταστήσει σαφές ότι η απόσταση από τα ιρανικά σύνορα δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση ασφάλειας.
Γίνεται λόγος για προσθήκη ενός ενδέκατου στρατιωτικού δόγματος στα δέκα προηγούμενα.
Ramstein, RAF Fairford και Sigonella: Η Ευρώπη στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Ανάμεσα στις εγκαταστάσεις που εμφανίζονται στον ιρανικό χάρτη βρίσκονται ορισμένες από τις σημαντικότερες στρατιωτικές βάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη.
Η αεροπορική βάση Ramstein στη Γερμανία αποτελεί κρίσιμο κόμβο αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων, μεταφορών και υποστήριξης.
Η RAF Fairford στη Βρετανία συνδέεται με την επιχειρησιακή παρουσία αμερικανικών στρατηγικών βομβαρδιστικών, ενώ η Sigonella στην Ιταλία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις αεροναυτικές επιχειρήσεις και στις αποστολές επιτήρησης.
Η αναφορά σε αυτές τις εγκαταστάσεις δεν είναι τυχαία.
Αντιπροσωπεύουν ένα δίκτυο που επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να προβάλλουν στρατιωτική ισχύ σε μεγάλες αποστάσεις.
Η ιρανική στρατηγική επιδιώκει να αμφισβητήσει ακριβώς την ασφάλεια αυτού του δικτύου.
Στις 4 Νοεμβρίου, ο Ιρανός βουλευτής Ahmad Bakhshayesh Ardestani, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του κοινοβουλίου, προχώρησε σε ακόμη πιο σαφή προειδοποίηση.
Μιλώντας στο Euronews, δήλωσε ότι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιήσουν ευρωπαϊκές βάσεις, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων στην Ιταλία και στη Γερμανία, για να επιτεθούν στο Ιράν, η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαντήσει με πυραυλικά πλήγματα εναντίον τους.
Υποστήριξε ακόμη ότι η ευρωπαϊκή υποστήριξη σε μια νέα αμερικανική επίθεση δεν θα μείνει χωρίς συνέπειες.
Πρόκειται για μια προειδοποίηση υπό όρους: η απειλή ενεργοποιείται εφόσον συγκεκριμένες βάσεις χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Αυτό είναι το στοιχείο που διαφοροποιεί την ιρανική διατύπωση από μια γενική εξαγγελία επιθετικού πολέμου κατά της Ευρώπης.
Η Ελλάδα στην εξίσωση: Το στρατηγικό δίλημμα για την Αθήνα
Η συμπερίληψη της Ελλάδας στον χάρτη της Hamshahri αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η χώρα φιλοξενεί στρατιωτικές υποδομές που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της αμερικανικής και νατοϊκής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η στρατηγική σημασία της βάσης της Σούδας στην Κρήτη, είναι γνωστή, λόγω της δυνατότητας υποστήριξης αμερικανικών και συμμαχικών ναυτικών και αεροπορικών επιχειρήσεων.
Το ουσιαστικό ζήτημα, επομένως, είναι πολιτικό και στρατηγικό.
Μέχρι ποιο σημείο μπορεί μια ευρωπαϊκή κυβέρνηση να επιτρέψει τη χρήση των υποδομών της για μια αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση, χωρίς να αυξήσει τον κίνδυνο να εμπλακεί η ίδια στον πόλεμο;
Για την Αθήνα, το ερώτημα δεν αφορά μόνο τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον, αλλά και την προστασία της ελληνικής επικράτειας, την ασφάλεια των πολιτών και τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης επέκτασης της σύγκρουσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα δεν έχει λόγο να θεωρεί δεδομένο ότι κάθε στρατιωτική επιλογή των Ηνωμένων Πολιτειών εξυπηρετεί αυτομάτως και τα δικά της συμφέροντα ασφαλείας.
Ταυτόχρονα, μια ιρανική επίθεση εναντίον εγκαταστάσεων σε ελληνικό έδαφος θα αποτελούσε εξαιρετικά σοβαρή κλιμάκωση, με απρόβλεπτες πολιτικές, στρατιωτικές και νομικές συνέπειες.
Το πραγματικό όπλο του Ιράν είναι η αβεβαιότητα
Η στρατηγική που περιγράφεται στις ιρανικές προειδοποιήσεις παραπέμπει στην αποκαλούμενη «αποτροπή μέσω τιμωρίας» (deterrence by punishment).
Η λογική της είναι σχετικά απλή: ένας αντίπαλος αποθαρρύνεται από την ανάληψη στρατιωτικής δράσης εφόσον πιστεύει ότι το κόστος των αντιποίνων μπορεί να ξεπεράσει τα αναμενόμενα οφέλη.
Στην προκειμένη περίπτωση, η Τεχεράνη επιχειρεί να καταστήσει το πιθανό κόστος ενός αμερικανικού πλήγματος υπόθεση περισσότερων κρατών.
Δεν απαιτείται κατ' ανάγκην να πραγματοποιηθεί μια επίθεση για να επηρεαστούν οι πολιτικοί υπολογισμοί.
Η προοπτική αντιποίνων μπορεί να προκαλέσει επιφυλάξεις σε κυβερνήσεις, να δημιουργήσει πολιτικές αντιδράσεις και να καταστήσει δυσκολότερη τη συγκρότηση μιας ευρείας στρατιωτικής επιχείρησης.
Η μεγαλύτερη επιτυχία μιας τέτοιας αποτρεπτικής απειλής, από την οπτική της Τεχεράνης, θα ήταν να αποτρέψει τη χρησιμοποίηση μιας βάσης χωρίς να χρειαστεί να πραγματοποιήσει κανένα πλήγμα.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η διάσταση της θεωρίας παιγνίων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπολογίζουν το κόστος μιας νέας επίθεσης, το Ιράν επιδιώκει να αυξήσει αυτό το κόστος και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να αποφασίσουν πόσο κίνδυνο είναι διατεθειμένες να αναλάβουν.
Η απειλή δεν απευθύνεται αποκλειστικά στην αμερικανική στρατιωτική ηγεσία.
Απευθύνεται και στα πολιτικά κέντρα αποφάσεων των χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές εγκαταστάσεις.
Το Ιράν ανακοίνωσε στις 7 Νοεμβρίου ότι αίρει τον αυτοεπιβαλλόμενο περιορισμό των 2.000 χιλιομέτρων στην εμβέλεια των βαλλιστικών πυραύλων του.
Πάντως ακόμη και αν το Ιράν διαθέτει ή αναπτύξει δυνατότητες μεγαλύτερης εμβέλειας, η αποτελεσματικότητα ενός πλήγματος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: την ακρίβεια, την επιβιωσιμότητα των οπλικών συστημάτων, τις αεράμυνες και τις δυνατότητες αναχαίτισης.
Επιπλέον, η ιρανική αποτροπή δεν περιορίζεται αναγκαστικά στους βαλλιστικούς πυραύλους.
Οι αναλυτές εξετάζουν επίσης κινδύνους που σχετίζονται με κυβερνοεπιθέσεις, μη επανδρωμένα συστήματα και άλλες μορφές ασύμμετρης δράσης.
Σημαίνει, όμως, ότι η σύγχρονη αποτροπή δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την απόσταση μεταξύ δύο χωρών.
Η Ευρώπη μπροστά στον κίνδυνο επέκτασης του πολέμου
Η προειδοποίηση της Τεχεράνης έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η πιθανότητα νέας αμερικανοϊρανικής αντιπαράθεσης προκαλεί αυξανόμενη διεθνή ανησυχία.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν ήδη ζητήματα ασφαλείας που συνδέονται με το Ιράν.
Στις 12 Οκτωβρίου, ευρωπαϊκές και άλλες δυτικές κυβερνήσεις είχαν καταδικάσει δραστηριότητες που αποδίδουν σε ιρανικά δίκτυα, μεταξύ των οποίων και υπόθεση σχετική με τη RAF Fairford.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, παρουσιάζει τη νέα στρατιωτική της στάση ως απάντηση στις απειλές εναντίον της.
Η αντιπαράθεση αυτή αναδεικνύει τον κίνδυνο ενός φαύλου κύκλου: κάθε πλευρά επικαλείται την ανάγκη αποτροπής, ενώ η άλλη μπορεί να εκλάβει τις κινήσεις της ως προετοιμασία επίθεσης.
Ιδιαίτερα για την Ευρώπη, η μεταφορά της κρίσης από τη Μέση Ανατολή στο ευρωπαϊκό έδαφος θα μπορούσε να έχει εξαιρετικά σοβαρές συνέπειες.
Πέρα από τον άμεσο στρατιωτικό κίνδυνο, θα επηρεάζονταν οι ενεργειακές αγορές, η ναυσιπλοΐα, οι εμπορικές μεταφορές και η συνολική ασφάλεια της περιοχής.
Το μήνυμα προς τον Trump: Καμία επίθεση χωρίς υπολογισμό των συνεπειών
Η ουσία της νέας ιρανικής στρατηγικής δεν βρίσκεται αποκλειστικά στους 15 πιθανούς στόχους που δημοσιοποιήθηκαν.
Βρίσκεται στην προσπάθεια της Τεχεράνης να αλλάξει τους όρους υπό τους οποίους η Ουάσιγκτον σχεδιάζει και πραγματοποιεί στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν συντριπτική υπεροχή σε πολλούς τομείς της συμβατικής στρατιωτικής ισχύος.
Το Ιράν, όμως, επιδιώκει να αντισταθμίσει αυτή την ανισορροπία διευρύνοντας το γεωγραφικό και πολιτικό κόστος οποιασδήποτε επίθεσης.
Η επιλογή αυτή ενέχει σοβαρούς κινδύνους.
Μια απειλή που αποσκοπεί στην αποτροπή μπορεί, εάν παρερμηνευθεί ή εφαρμοστεί, να οδηγήσει ακριβώς στην κλιμάκωση την οποία υποτίθεται ότι επιδιώκει να αποτρέψει.
Για τη Γερμανία, τη Βρετανία, την Ιταλία και ιδιαίτερα την Ελλάδα, η συζήτηση αποκτά πλέον συγκεκριμένο περιεχόμενο.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να εξαπολύσουν μια νέα επίθεση από ευρωπαϊκό έδαφος, αλλά ποιες συνέπειες θα μπορούσε να έχει αυτή η επιλογή για τις ίδιες τις χώρες που θα διαθέσουν τις εγκαταστάσεις τους.
Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα της Τεχεράνης: η ευρωπαϊκή γεωγραφία δεν πρέπει να θεωρείται εκ των προτέρων ασφαλές καταφύγιο για στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Και αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα είναι το μέσο με το οποίο η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να ενισχύσει την αποτρεπτική της θέση απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Η τελική δοκιμασία, ωστόσο, δεν θα είναι ποιος διατυπώνει την ισχυρότερη απειλή, αλλά εάν η αποτροπή θα αποδειχθεί αρκετή για να αποτρέψει έναν πόλεμο που θα μπορούσε να ξεπεράσει τα όρια της Μέσης Ανατολής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών