Ένα από τα σημαντικότερα μέτρα που εξετάζονται αφορά τα δεδομένα που μπορούν να συλλέγουν και να επεξεργάζονται τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης
Σχέδιο νόμου που θα βάζει όρια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στους χώρους εργασίας σχεδιάζει το Υπουργείο Εργασίας, επιχειρώντας να βάλει «φρένο» στην ανεξέλεγκτη χρήση αλγορίθμων για τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού.
Το σχέδιο νόμου βρίσκεται υπό επεξεργασία και, σύμφωνα με το Υπουργείο, κινείται σε δύο βασικούς άξονες: από τη μία πλευρά την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της υγείας των εργαζομένων και από την άλλη τον περιορισμό των αποφάσεων που μπορούν να λαμβάνονται αποκλειστικά από αυτοματοποιημένα συστήματα. Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη περνά από το επίπεδο του πειραματισμού στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων. Αλγόριθμοι χρησιμοποιούνται ήδη ή αναμένεται να χρησιμοποιηθούν για την επιλογή προσωπικού, την αξιολόγηση εργαζομένων, την κατανομή εργασιών και την παρακολούθηση της απόδοσης.
«Κόφτης» στα προσωπικά δεδομένα
Ένα από τα σημαντικότερα μέτρα που εξετάζονται αφορά τα δεδομένα που μπορούν να συλλέγουν και να επεξεργάζονται τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο προβλέπει απαγόρευση της επεξεργασίας ιδιαίτερα ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται στοιχεία που αφορούν τη συναισθηματική ή ψυχολογική κατάσταση ενός εργαζομένου, ιδιωτικές συνομιλίες, βιομετρικά δεδομένα και δεδομένα υγείας.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αποτραπεί ένα σενάριο κατά το οποίο η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ενός ιδιαίτερα λεπτομερούς «ψηφιακού προφίλ» κάθε εργαζομένου και στη συνέχεια να επηρεάζει την επαγγελματική του εξέλιξη. Παράλληλα, προβλέπεται εκτίμηση αντικτύπου πριν από την εφαρμογή συστημάτων που μπορούν να επηρεάσουν τους εργαζομένους, αλλά και ενημέρωση για τους αλγορίθμους και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την εργασιακή ζωή.
Το Υπουργείο Εργασίας σχεδιάζει να προβλέψει ότι κρίσιμες αποφάσεις δεν θα μπορούν να λαμβάνονται αποκλειστικά από ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ή ένα αυτοματοποιημένο σύστημα. Θα απαιτείται ανθρώπινη εποπτεία, ώστε η τελική κρίση να παραμένει σε άνθρωπο και να μην μετατρέπεται ο αλγόριθμος σε «αόρατο εργοδότη».
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις όπως η πρόσληψη ή απόρριψη υποψηφίων, η αξιολόγηση της απόδοσης, η ανάθεση καθηκόντων ή άλλες αποφάσεις που μπορούν να επηρεάσουν την επαγγελματική πορεία ενός εργαζομένου.
Στόχος είναι η τεχνητή νοημοσύνη να λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης και όχι ως μηχανισμός που παίρνει ανεξέλεγκτα αποφάσεις για τους εργαζομένους. Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η πρόβλεψη δικαιώματος του εργαζομένου να ζητά εξηγήσεις για αποφάσεις που λαμβάνονται με τη χρήση αλγοριθμικών συστημάτων. Εάν, για παράδειγμα, ένα αυτοματοποιημένο σύστημα οδηγήσει σε μια δυσμενή αξιολόγηση ή επηρεάσει μια απόφαση που αφορά την εργασιακή του κατάσταση, ο εργαζόμενος δεν θα πρέπει να βρίσκεται απέναντι σε ένα «μαύρο κουτί» χωρίς δυνατότητα αμφισβήτησης. Το σχέδιο προβλέπει δυνατότητα επανεξέτασης, με ανθρώπινη παρέμβαση. Έτσι, η απόφαση ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης δεν θα θεωρείται οριστική και αμετάκλητη. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη η υποχρέωση των επιχειρήσεων να ενημερώνουν και να διαβουλεύονται με τους εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους πριν από την εισαγωγή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που επηρεάζουν την οργάνωση και τη διαχείριση της εργασίας. Παράλληλα, προβλέπεται αξιολόγηση των αλγορίθμων με συμμετοχή των εκπροσώπων των εργαζομένων.
Με αυτόν τον τρόπο, το υπουργείο επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη από το επίπεδο της τεχνολογίας στο επίπεδο των εργασιακών δικαιωμάτων. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να περιλαμβάνει και δικλίδες ασφαλείας για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων από την αυτοματοποιημένη διαχείριση της εργασίας. Πρόθεση του υπουργείου είναι να διασφαλιστεί ότι η ψηφιακή μετάβαση δεν θα δημιουργεί νέους κινδύνους για τους εργαζομένους. Πάντως, η προστασία από τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι, η μοναδική διάσταση της κυβερνητικής πολιτικής.
Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως έχει θέσει ήδη από τον Μάρτιο του 2026 ως βασικές προτεραιότητες την αναβάθμιση και επανακατάρτιση των εργαζομένων, την αντιμετώπιση των αναντιστοιχιών δεξιοτήτων και την ενίσχυση των μηχανισμών κοινωνικής προστασίας. Η λογική είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως απειλή για τις υφιστάμενες θέσεις εργασίας, αλλά και ως παράγοντας που αλλάζει τις απαιτούμενες δεξιότητες. Παράλληλα, η υπουργός έχει ανοίξει και τη συζήτηση για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην κοινωνική ασφάλιση, καθώς εάν η τεχνητή νοημοσύνη αντικαταστήσει σημαντικό αριθμό εργαζομένων, θα μπορούσαν να μειωθούν οι ασφαλιστικές εισφορές και να δημιουργηθεί μελλοντικά ζήτημα χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος.
Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Το σχέδιο νόμου βρίσκεται υπό επεξεργασία και, σύμφωνα με το Υπουργείο, κινείται σε δύο βασικούς άξονες: από τη μία πλευρά την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της υγείας των εργαζομένων και από την άλλη τον περιορισμό των αποφάσεων που μπορούν να λαμβάνονται αποκλειστικά από αυτοματοποιημένα συστήματα. Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη περνά από το επίπεδο του πειραματισμού στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων. Αλγόριθμοι χρησιμοποιούνται ήδη ή αναμένεται να χρησιμοποιηθούν για την επιλογή προσωπικού, την αξιολόγηση εργαζομένων, την κατανομή εργασιών και την παρακολούθηση της απόδοσης.
«Κόφτης» στα προσωπικά δεδομένα
Ένα από τα σημαντικότερα μέτρα που εξετάζονται αφορά τα δεδομένα που μπορούν να συλλέγουν και να επεξεργάζονται τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο προβλέπει απαγόρευση της επεξεργασίας ιδιαίτερα ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται στοιχεία που αφορούν τη συναισθηματική ή ψυχολογική κατάσταση ενός εργαζομένου, ιδιωτικές συνομιλίες, βιομετρικά δεδομένα και δεδομένα υγείας.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αποτραπεί ένα σενάριο κατά το οποίο η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ενός ιδιαίτερα λεπτομερούς «ψηφιακού προφίλ» κάθε εργαζομένου και στη συνέχεια να επηρεάζει την επαγγελματική του εξέλιξη. Παράλληλα, προβλέπεται εκτίμηση αντικτύπου πριν από την εφαρμογή συστημάτων που μπορούν να επηρεάσουν τους εργαζομένους, αλλά και ενημέρωση για τους αλγορίθμους και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την εργασιακή ζωή.
Το Υπουργείο Εργασίας σχεδιάζει να προβλέψει ότι κρίσιμες αποφάσεις δεν θα μπορούν να λαμβάνονται αποκλειστικά από ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ή ένα αυτοματοποιημένο σύστημα. Θα απαιτείται ανθρώπινη εποπτεία, ώστε η τελική κρίση να παραμένει σε άνθρωπο και να μην μετατρέπεται ο αλγόριθμος σε «αόρατο εργοδότη».
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις όπως η πρόσληψη ή απόρριψη υποψηφίων, η αξιολόγηση της απόδοσης, η ανάθεση καθηκόντων ή άλλες αποφάσεις που μπορούν να επηρεάσουν την επαγγελματική πορεία ενός εργαζομένου.
Στόχος είναι η τεχνητή νοημοσύνη να λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης και όχι ως μηχανισμός που παίρνει ανεξέλεγκτα αποφάσεις για τους εργαζομένους. Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η πρόβλεψη δικαιώματος του εργαζομένου να ζητά εξηγήσεις για αποφάσεις που λαμβάνονται με τη χρήση αλγοριθμικών συστημάτων. Εάν, για παράδειγμα, ένα αυτοματοποιημένο σύστημα οδηγήσει σε μια δυσμενή αξιολόγηση ή επηρεάσει μια απόφαση που αφορά την εργασιακή του κατάσταση, ο εργαζόμενος δεν θα πρέπει να βρίσκεται απέναντι σε ένα «μαύρο κουτί» χωρίς δυνατότητα αμφισβήτησης. Το σχέδιο προβλέπει δυνατότητα επανεξέτασης, με ανθρώπινη παρέμβαση. Έτσι, η απόφαση ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης δεν θα θεωρείται οριστική και αμετάκλητη. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη η υποχρέωση των επιχειρήσεων να ενημερώνουν και να διαβουλεύονται με τους εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους πριν από την εισαγωγή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που επηρεάζουν την οργάνωση και τη διαχείριση της εργασίας. Παράλληλα, προβλέπεται αξιολόγηση των αλγορίθμων με συμμετοχή των εκπροσώπων των εργαζομένων.
Με αυτόν τον τρόπο, το υπουργείο επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη από το επίπεδο της τεχνολογίας στο επίπεδο των εργασιακών δικαιωμάτων. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να περιλαμβάνει και δικλίδες ασφαλείας για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων από την αυτοματοποιημένη διαχείριση της εργασίας. Πρόθεση του υπουργείου είναι να διασφαλιστεί ότι η ψηφιακή μετάβαση δεν θα δημιουργεί νέους κινδύνους για τους εργαζομένους. Πάντως, η προστασία από τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι, η μοναδική διάσταση της κυβερνητικής πολιτικής.
Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως έχει θέσει ήδη από τον Μάρτιο του 2026 ως βασικές προτεραιότητες την αναβάθμιση και επανακατάρτιση των εργαζομένων, την αντιμετώπιση των αναντιστοιχιών δεξιοτήτων και την ενίσχυση των μηχανισμών κοινωνικής προστασίας. Η λογική είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως απειλή για τις υφιστάμενες θέσεις εργασίας, αλλά και ως παράγοντας που αλλάζει τις απαιτούμενες δεξιότητες. Παράλληλα, η υπουργός έχει ανοίξει και τη συζήτηση για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην κοινωνική ασφάλιση, καθώς εάν η τεχνητή νοημοσύνη αντικαταστήσει σημαντικό αριθμό εργαζομένων, θα μπορούσαν να μειωθούν οι ασφαλιστικές εισφορές και να δημιουργηθεί μελλοντικά ζήτημα χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος.
Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών