Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να παρουσιάσει την οικονομική ασφυξία ως στρατιωτική νίκη, ενώ η Τεχεράνη αρνείται να συνθηκολογήσει - Τα πέντε σενάρια της σύγκρουσης, η στρατηγική σημασία των Στενών του Hormuz και η πραγματική εμβέλεια του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου
(upd 11) Καταιγιστικές είναι οι εξελίξεις στο ιρανικό ζήτημα.
Έντονη κινητικότητα καταγράφεται στον άξονα Ισραήλ–ΗΠΑ, καθώς ο Ισραηλινός υπηρεσιακός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu επιχειρεί να πείσει τον Αμερικανό πρόεδρο Donald Trump να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, την ώρα που η πολιτική του επιβίωση βρίσκεται υπό αμφισβήτηση.
Σύμφωνα με το Axios, ο διευθυντής της Mossad, Roman Gofman, στενός συνεργάτης του Netanyahu, βρίσκεται στην Ουάσιγκτον για επαφές με τον επικεφαλής της CIA, John Ratcliffe, ενώ ενδέχεται να μεταβεί στο Μαϊάμι για συνάντηση με τον Αμερικανό απεσταλμένο Steve Witkoff.
Ωστόσο, ο Trump εμφανίζεται απρόθυμος να εγκρίνει νέα στρατιωτική κλιμάκωση, προκρίνοντας τη συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού, την οικονομική πίεση και τη διερεύνηση διπλωματικής συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Η στάση αυτή υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που ανησυχούν για τις συνέπειες μιας νέας περιφερειακής ανάφλεξης.
Την ίδια στιγμή, ο Netanyahu έχει χάσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ ο Gadi Eisenkot έχει λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Στην ισραηλινή αντιπολίτευση εντείνονται οι φόβοι ότι ο απερχόμενος πρωθυπουργός θα μπορούσε να προκαλέσει στρατιωτική κρίση με το Ιράν, δυσχεραίνοντας τις προσπάθειες πολιτικής αλλαγής.
Μάλιστα, ισραηλινά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η στρατιωτική ηγεσία δεν διαπιστώνει άμεση ανάγκη επίθεσης στην Τεχεράνη.
Νέες διαστάσεις αποκτά η επίσκεψη του αρχηγού της Mossad, Roman Gofman, στην Ουάσιγκτον, καθώς ισραηλινά μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι μετέφερε απόρρητες πληροφορίες για την εξέλιξη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Σύμφωνα με τον ισραηλινό τηλεοπτικό σταθμό Channel 13, ο Gofman διαθέτει στοιχεία που φέρονται να αποδεικνύουν πρόοδο στις ιρανικές πυρηνικές δραστηριότητες και σκοπεύει να τα παρουσιάσει σε υψηλόβαθμους Αμερικανούς αξιωματούχους.
Χαμός με Trump και Netanyahu για Ιράν: Ουρλιαχτά και άγρια σύγκρουση – «Καβγάς από την κόλαση»
Εξάλλου σε μια ιδιαίτερα τεταμένη φάση φαίνεται να εισέρχονται οι σχέσεις του Αμερικανού προέδρου Donald Trump με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu, καθώς οι δύο ηγέτες φέρονται να συγκρούστηκαν έντονα για το ενδεχόμενο επανέναρξης των στρατιωτικών επιθέσεων εναντίον του Ιράν.
Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα The Independent, η οποία επικαλείται πληροφορίες ισραηλινών μέσων ενημέρωσης, η τηλεφωνική συνομιλία τους το Σαββατοκύριακο 7–8 Νοεμβρίου εξελίχθηκε σε εξαιρετικά οξεία αντιπαράθεση.
Πηγή με γνώση της επικοινωνίας φέρεται να τη χαρακτήρισε «καβγά από την κόλαση, με ουρλιαχτά», περιγράφοντας μια πρωτοφανή ένταση ανάμεσα στους δύο συμμάχους.
Το ισραηλινό Yedioth Ahronoth, μέσω του Ynet, αναφέρει ότι οι διαφωνίες επικεντρώθηκαν στο εάν η Ουάσιγκτον πρέπει να επιστρέψει στη στρατιωτική επιλογή ή να συνεχίσει τις προσπάθειες διπλωματικής διευθέτησης με την Τεχεράνη.
Bloomberg: Ο Trump επιλέγει πόλεμο χωρίς τέλος με Ιράν – Η νέα στρατηγική της «παγωμένης σύγκρουσης»
Μια νέα, ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη στρατηγική απέναντι στο Ιράν φέρεται να εξετάζει ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump, επιδιώκοντας να διατηρήσει τη στρατιωτική αντιπαράθεση σε κατάσταση παρατεταμένης εκκρεμότητας, χωρίς επίσημη ειρηνευτική συμφωνία αλλά και χωρίς επιστροφή σε γενικευμένο πόλεμο.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η προσέγγιση αυτή βασίζεται στη διατήρηση του σημερινού καθεστώτος πίεσης, με την Ουάσιγκτον να αποφεύγει τόσο την αποφασιστική στρατιωτική κλιμάκωση όσο και μια διπλωματική διευθέτηση που θα απαιτούσε παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη.
Ο Trump δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «δεν χρειαζόμαστε συμφωνία με το Ιράν»,.
Στην πράξη, η αμερικανική στρατηγική προβλέπει τη συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού και της οικονομικής πίεσης, με στόχο τη σταδιακή εξάντληση των ιρανικών αντοχών.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί επ' αόριστον μια κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης», διατηρώντας τη δυνατότητα αντίδρασης στις αμερικανικές πιέσεις.
Παράλληλα, η συνέχιση της κρίσης στα Στενά του Hormuz επιβαρύνει τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και αυξάνει την αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία
Φωτιά στα Στενά του Hormuz - Δύο τάνκερ χτύπησαν σε νάρκες – Σκληρή προειδοποίηση Ιράν
Συναγερμός σήμανε στα Στενά του Hormuz, καθώς δύο πετρελαιοφόρα φέρονται να προσέκρουσαν σε θαλάσσιες νάρκες και να τυλίχθηκαν στις φλόγες, επιχειρώντας να διασχίσουν τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο χωρίς την έγκριση των ιρανικών αρχών.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Ναυτικού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), τα δύο δεξαμενόπλοια επιχείρησαν να κινηθούν μέσω διαδρομής την οποία η Τεχεράνη χαρακτηρίζει παράνομη και επικίνδυνη, παρακάμπτοντας το ιρανικό κέντρο ελέγχου θαλάσσιας κυκλοφορίας.
Οι ιρανικές αρχές υποστήριξαν ότι τα πλοία χτυπήθηκαν από νάρκες, με αποτέλεσμα να εκδηλωθούν πυρκαγιές.
Το IRGC απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς τις διεθνείς ναυτιλιακές εταιρείες, τονίζοντας ότι η διέλευση χωρίς προηγούμενο συντονισμό με το Κέντρο Ελέγχου Κυκλοφορίας του Ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης μπορεί να έχει ανάλογες συνέπειες.
Επικίνδυνη ένταση
Είναι προφανές πως η σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, κατά την οποία η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή δεν έχει μεταφραστεί σε πολιτική επικράτηση.
Έπειτα από περισσότερο από οκτώ μήνες πολέμου, οικονομικού αποκλεισμού και αλλεπάλληλων διπλωματικών πρωτοβουλιών, ο Donald Trump επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει την έννοια της νίκης, δηλώνοντας πλέον ότι η Ουάσιγκτον δεν χρειάζεται συμφωνία με την Τεχεράνη.
Η τοποθέτηση αυτή, στις 12 Νοεμβρίου, δεν αποδεικνύει αμερικανική αυτοπεποίθηση.
Αντιθέτως, μπορεί να ερμηνευθεί ως έμμεση αναγνώριση των ορίων μιας στρατηγικής που φιλοδοξούσε να επιβάλει τους όρους της στην Ισλαμική Δημοκρατία μέσω στρατιωτικών πληγμάτων και οικονομικού στραγγαλισμού.
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ από το Ιράν.
Αυτό είναι δεδομένο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν μπορούν να μετατρέψουν αυτή την υπεροχή σε διαρκή γεωπολιτικό έλεγχο, εξαναγκάζοντας ένα κυρίαρχο κράτος να εγκαταλείψει τις αμυντικές δυνατότητες και τα στρατηγικά του συμφέροντα.
Μέχρι στιγμής, η Τεχεράνη έχει αποδείξει ότι η στρατιωτική πίεση δεν συνεπάγεται αυτομάτως πολιτική υποταγή.
Η αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής
Η απόφαση του Trump να απομακρύνει ουσιαστικά τον αντιπρόεδρο JD Vance από τη διπλωματική διαχείριση του ιρανικού ζητήματος είναι χαρακτηριστική της αμερικανικής αμηχανίας.
Ο Vance είχε αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαπραγματευτικές προσπάθειες, ενώ είχε συνδέσει το πολιτικό κόστος του πολέμου με τις εκλογικές απώλειες των Ρεπουμπλικάνων.
Αντί, όμως, η Ουάσιγκτον να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της σύγκρουσης, ο Trump προτίμησε να στρέψει την προσοχή του αντιπροέδρου σε καταγγελίες περί διαφθοράς σε πολιτείες που διοικούνται από Δημοκρατικούς.
Η μετατόπιση αυτή αποκαλύπτει μια βαθύτερη αντίφαση: η αμερικανική κυβέρνηση επιμένει ότι έχει σχεδόν εξουδετερώσει την ιρανική στρατιωτική ισχύ, αλλά εξακολουθεί να θεωρεί αναγκαίους τον ναυτικό αποκλεισμό, τις οικονομικές κυρώσεις και τη διαρκή απειλή νέων επιθέσεων.
Εάν το Ιράν έχει πράγματι ηττηθεί αποφασιστικά, γιατί απαιτείται η συνέχιση ενός τόσο δαπανηρού μηχανισμού πίεσης;
Η απάντηση βρίσκεται στη διαφορά μεταξύ στρατιωτικής καταστροφής και στρατηγικής ήττας.
Οι υποδομές μπορούν να βομβαρδιστούν, αλλά η πολιτική βούληση, η γεωγραφία και η δυνατότητα ασύμμετρης αντίδρασης δεν εξαλείφονται με αεροπορικές επιδρομές.
Τα πέντε σενάρια για τις ΗΠΑ και η στρατηγική αντοχή της Τεχεράνης
Το πρώτο σενάριο αφορά την επίτευξη επίσημης συμφωνίας.
Η μεσολάβηση του Κατάρ έχει αναδείξει ένα σχέδιο δύο ημερών, με άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, αποδέσμευση μέρους των ιρανικών κεφαλαίων και επανέναρξη της πρόσβασης επιθεωρητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Σε αντάλλαγμα, το Ιράν θα επέτρεπε την επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz ανοίγοντας τον δρόμο για συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi έχει διατηρήσει την ιρανική πρόταση στο τραπέζι.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία: παρά τις αμερικανικές κατηγορίες, η Τεχεράνη δεν έχει απορρίψει τη διπλωματία. Απαιτεί, ωστόσο, συγκεκριμένα ανταλλάγματα και εγγυήσεις αντί για μονομερείς παραχωρήσεις.
Το δεύτερο σενάριο είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον: μια συμφωνία χωρίς επίσημη επικύρωση.
Οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να περιορίσουν σταδιακά τις εχθρικές ενέργειες, επιτρέποντας τη διέλευση περισσότερων πετρελαιοφόρων και μειώνοντας την ένταση του αποκλεισμού, χωρίς τελετή υπογραφής ή πολιτική αναγνώριση συμβιβασμού.
Για τον Trump, μια τέτοια διευθέτηση θα προσέφερε τη δυνατότητα να αποφύγει την εικόνα της υποχώρησης.
Για την Τεχεράνη, θα αποτελούσε πρακτικό αποτέλεσμα της ανθεκτικότητάς της.
Το τρίτο σενάριο είναι η παράταση της πολιορκίας.
Ο Marco Rubio υποστηρίζει τη διατήρηση ισχυρής οικονομικής πίεσης, με την προσδοκία ότι η εξάντληση της ιρανικής οικονομίας θα υποχρεώσει την ηγεσία της χώρας να αποδεχθεί αμερικανικούς όρους.
Πρόκειται για μια πολιτική που μεταφέρει σημαντικό μέρος του κόστους στον άμαχο πληθυσμό.
Οι περιορισμοί στο εμπόριο, στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές και στις ενεργειακές εξαγωγές δεν αποτελούν αφηρημένους γεωπολιτικούς μηχανισμούς. Επηρεάζουν την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η ιρανική θέση, όπως εκφράστηκε από τον Mohammad Bagher Ghalibaf, είναι ότι η χώρα δεν πρόκειται να αποδεχθεί επ' αόριστον μια κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης».
Το τέταρτο σενάριο και το επικρατέστερο αφορά τη συνέχιση ενός πολέμου χαμηλότερης έντασης: επιχειρήσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, κυβερνοεπιθέσεις, ναυτικά επεισόδια και δράση περιφερειακών συμμάχων.
Το πέμπτο είναι η επιστροφή στη γενικευμένη σύγκρουση, ενδεχομένως έπειτα από ένα αιματηρό επεισόδιο ή μια λανθασμένη εκτίμηση.
Αυτός είναι και ο μεγαλύτερος κίνδυνος της αμερικανικής στρατηγικής: μια υποτιθέμενα ελεγχόμενη πολιορκία μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ενός πολύ ευρύτερου πολέμου.
Τα Στενά του Hormuz και το όριο της αμερικανικής ισχύος
Η στρατηγική σημασία των Στενών του Hormuz αποτελεί ίσως το ισχυρότερο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα της Τεχεράνης. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη, όπου ακόμη και περιορισμένες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα προκαλούν διεθνείς οικονομικές αναταράξεις.
Ο Trump ισχυρίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν την κατάσταση. Όμως τα επανειλημμένα περιστατικά επιθέσεων σε εμπορικά πλοία δείχνουν ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός δεν ισοδυναμεί με απόλυτο έλεγχο της θαλάσσιας περιοχής.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι ασύμμετρες ιρανικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να επηρεάζουν τη ναυσιπλοΐα και το ενεργειακό κόστος, παρά τη σημαντική αποδυνάμωση των συμβατικών στρατιωτικών δυνατοτήτων της χώρας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν δεν υφίσταται βαρύ οικονομικό πλήγμα. Ο αποκλεισμός περιορίζει τις πετρελαϊκές εξαγωγές, στερεί κρατικά έσοδα και ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις. Αποδεικνύει, όμως, ότι υπάρχει και αντίστροφο κόστος για τη διεθνή οικονομία.
Η γεωγραφία προσφέρει στην Τεχεράνη ένα πλεονέκτημα που δεν μπορεί να εξουδετερωθεί αποκλειστικά με αεροπλανοφόρα. Η Ουάσιγκτον μπορεί να επιβάλλει αποκλεισμό, αλλά δυσκολεύεται να εγγυηθεί ταυτόχρονα την ανεμπόδιστη κίνηση των εμπορικών πλοίων.
Οι ιρανικοί πύραυλοι και η ευρωπαϊκή διάσταση
Στο πλαίσιο αυτής της αντιπαράθεσης, ο Trump επιχειρεί να παρουσιάσει το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα ως άμεση απειλή όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά και για την Ευρώπη και τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα τεχνικά δεδομένα επιβάλλουν σαφή διάκριση μεταξύ πραγματικών δυνατοτήτων και πολιτικής υπερβολής.
Το Ιράν διαθέτει σημαντικό οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς.
Ο Khorramshahr έχει αναφερόμενη εμβέλεια περίπου 2.000 χιλιομέτρων, με ορισμένες εκτιμήσεις να την ανεβάζουν έως τα 3.000 χιλιόμετρα υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
Ο Sejjil φθάνει περίπου τα 2.000 χιλιόμετρα, ο Emad περίπου τα 1.700, ενώ ο Ghadr προσεγγίζει τα 1.950 χιλιόμετρα.
Οι δυνατότητες αυτές σημαίνουν ότι περιοχές της νοτιοανατολικής Ευρώπης μπορούν να βρεθούν εντός εμβέλειας ορισμένων ιρανικών συστημάτων, ανάλογα με το σημείο εκτόξευσης και το μεταφερόμενο φορτίο. Δεν αποδεικνύουν, όμως, δυνατότητα πλήγματος σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ακόμη σημαντικότερη είναι η διάκριση που αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την ίδια στιγμή αναφέρεται πως με βάση την τεχνολογία Simorgh, που μπορεί να προσφέρει τεχνογνωσία δυνητικά αξιοποιήσιμη στην ανάπτυξη μεγαλύτερου βεληνεκούς πυραύλων, το Ιράν διαθέτει επιχειρησιακή ικανότητα για πλήγματα και στις ΗΠΑ.
Δημοσίευμα του Reuters τον Φεβρουάριο επισήμανε ότι οι προβλέψεις του Trump για επικείμενη ιρανική δυνατότητα πλήγματος στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν υποστηρίζονταν από τις διαθέσιμες αμερικανικές εκτιμήσεις πληροφοριών.
Πάντως η υπερβολική προβολή της ιρανικής πυραυλικής απειλής εξυπηρετεί, επομένως, συγκεκριμένες πολιτικές σκοπιμότητες.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη νομιμοποίηση προηγούμενων στρατιωτικών αποφάσεων, την κινητοποίηση της αμερικανικής κοινής γνώμης και την άσκηση πίεσης στους Ευρωπαίους συμμάχους.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει το πυραυλικό της πρόγραμμα ως βασικό εργαλείο αποτροπής απέναντι σε αντιπάλους που διαθέτουν πολύ ισχυρότερες αεροπορικές δυνάμεις.
Η πρόσφατη προειδοποίηση του Mohsen Rezaei ότι αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχους εφόσον χρησιμοποιηθούν για νέες επιθέσεις εναντίον του Ιράν εντάσσεται σε αυτή τη λογική αποτροπής.
Παράλληλα, υπενθυμίζει πόσο καταστροφική θα μπορούσε να αποδειχθεί μια περαιτέρω γεωγραφική επέκταση του πολέμου.
Το πυρηνικό ζήτημα και η κρίση αξιοπιστίας της Ουάσιγκτον
Το πυρηνικό πρόγραμμα εξακολουθεί να αποτελεί τον κεντρικό άξονα της αντιπαράθεσης.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας δηλώνει ότι δεν μπορεί να επαληθεύσει την κατάσταση των 440,9 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%, μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου 2025 και τους περιορισμούς στην πρόσβαση των επιθεωρητών.
Η αβεβαιότητα αυτή είναι σοβαρή και απαιτεί διπλωματική αντιμετώπιση.
Δεν αποτελεί, ωστόσο, απόδειξη ότι το Ιράν έχει κατασκευάσει πυρηνικό όπλο ή έχει λάβει απόφαση να το κατασκευάσει.
Από ιρανικής σκοπιάς, η απαίτηση της Ουάσιγκτον για πλήρη διαφάνεια, ενώ διατηρεί την απειλή νέων βομβαρδισμών, εμπεριέχει θεμελιώδη αντίφαση.
Η ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων και του επιστημονικού προσωπικού δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη διαδικασία επιθεωρήσεων.
Παράλληλα, η απόφαση του Trump το 2018 να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από την προηγούμενη πυρηνική συμφωνία έχει επιβαρύνει βαθιά την αξιοπιστία των αμερικανικών δεσμεύσεων.
Γιατί να αποδεχθεί η Τεχεράνη μια νέα συμφωνία χωρίς εγγυήσεις ότι η Ουάσιγκτον δεν θα την εγκαταλείψει εκ νέου;
Για την Τεχεράνη, το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι να αποδείξει ότι μπορεί να νικήσει στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Είναι να καταδείξει ότι δεν μπορεί να εξαναγκαστεί σε μονομερή συνθηκολόγηση.
Και αυτή ακριβώς είναι η ουσιαστικότερη αντίφαση της αμερικανικής εκστρατείας: η Ουάσιγκτον μπορεί να διαθέτει την ισχύ να συνεχίσει τον πόλεμο, αλλά δεν έχει αποδείξει ότι διαθέτει και την ισχύ να επιβάλει τους πολιτικούς όρους του τέλους του.
Όσο η Ουάσιγκτον συγχέει την οικονομική ασφυξία με τη στρατηγική επικράτηση και αντιμετωπίζει την ιρανική κυριαρχία ως αντικείμενο διαπραγμάτευσης υπό στρατιωτική απειλή, τόσο θα διαιωνίζεται το αδιέξοδο.
Η πραγματική έξοδος δεν βρίσκεται σε έναν ακόμη βομβαρδισμό ή σε έναν αυστηρότερο αποκλεισμό.
Βρίσκεται στην αναγνώριση ότι η ασφάλεια της περιοχής δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στη διαρκή αποσταθεροποίηση του Ιράν, αλλά απαιτεί αμοιβαίες δεσμεύσεις, σεβασμό της κυριαρχίας και μια διπλωματική διευθέτηση που δεν θα ισοδυναμεί με παράδοση της μίας πλευράς.
NYT: Ο Trump θέλει να «τυφλώσει» τους δορυφόρους – Στο σκοτάδι τα χτυπήματα στο Ιράν και οι απώλειες των ΗΠΑ
Μια ιδιαίτερα ανησυχητική πτυχή της αμερικανικής στρατηγικής στον πόλεμο κατά του Ιράν αποκαλύπτουν οι New York Times (ΝΥΤ), καθώς η κυβέρνηση του Donald Trump έχει ζητήσει από ιδιωτικές εταιρείες δορυφορικής παρακολούθησης να περιορίσουν τη δημοσιοποίηση εικόνων υψηλής ανάλυσης από εμπόλεμες περιοχές.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των ΝΥΤ οι περιορισμοί επηρεάζουν την πρόσβαση σε κρίσιμα οπτικά δεδομένα από τον Περσικό Κόλπο και άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής, δυσχεραίνοντας τον ανεξάρτητο έλεγχο των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Οι δορυφορικές φωτογραφίες έχουν αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για την αποκάλυψη καταστροφών στη Λωρίδα της Γάζας και την καταγραφή πληγμάτων εναντίον πολιτικών υποδομών.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμβολή τους στη διερεύνηση της επίθεσης σε σχολείο στην ιρανική πόλη Minab, όπου σκοτώθηκαν δεκάδες άνθρωποι.
Παράλληλα, δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις μετά τα ιρανικά αντίποινα, επιτρέποντας τη σύγκριση των πραγματικών καταστροφών με τις επίσημες ανακοινώσεις.
Η αμερικανική εταιρεία Planet Labs ενημέρωσε τους πελάτες της ότι προχώρησε σε επ' αόριστον περιορισμό της διάθεσης εικόνων από εμπόλεμες περιοχές, ανταποκρινόμενη σε αίτημα της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η Vantor, από την πλευρά της, εφαρμόζει επίσης περιορισμούς πρόσβασης, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι αποφάσεις της βασίζονται σε εσωτερικές πολιτικές ασφαλείας και όχι σε κυβερνητική εντολή
Vahidi (Αρχηγός IRGC): Ακόμη και η παραμικρή επίθεση στο Ιράν θα απαντηθεί με συντριπτικά πλήγματα
Αυστηρή προειδοποίηση προς τους αντιπάλους του Ιράν απηύθυνε ο αρχηγός των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), υποστράτηγος Ahmad Vahidi, ξεκαθαρίζοντας ότι η Τεχεράνη είναι αποφασισμένη να απαντήσει δυναμικά σε οποιαδήποτε νέα στρατιωτική επιθετική ενέργεια.
Μιλώντας κατά την τελετή κηδείας 110 αγνώστων πεσόντων του πολέμου Ιράν–Ιράκ, ο Ιρανός στρατιωτικός διοικητής έστειλε μήνυμα αποτροπής, τονίζοντας ότι οι εχθροί της χώρας πρέπει να διδαχθούν από τις προηγούμενες αναμετρήσεις.
«Ο εχθρός είτε θα διδαχθεί από τις διαδοχικές ήττες που υπέστη είτε θα αντιμετωπίσει ακόμη μεγαλύτερα μαθήματα στο μέλλον», δήλωσε χαρακτηριστικά, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim.
Ο Vahidi υπογράμμισε ότι «ακόμη και η παραμικρή επιθετική ενέργεια θα αντιμετωπιστεί με τρομερά και επώδυνα πλήγματα», διαμηνύοντας ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις δεν πρόκειται να αφήσουν αναπάντητη οποιαδήποτε πρόκληση.
Αμυντική συμφωνία Τουρκίας με Κατάρ - Ο Erdogan στέλνει μήνυμα: Δεν θα επιτρέψουμε νέο πόλεμο στον Περσικό
Εν τω μεταξύ σε μια σημαντική γεωπολιτική κίνηση, η Τουρκία και το Κατάρ υπέγραψαν συμφωνία αμοιβαίας άμυνας, ενισχύοντας τη στρατηγική συνεργασία τους σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στον Περσικό Κόλπο και αβεβαιότητας για την πορεία της αντιπαράθεσης με το Ιράν.
Η συμφωνία υπογράφηκε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στην Κωνσταντινούπολη, κατά τη συνάντηση του Τούρκου προέδρου Recep Tayyip Erdogan με τον εμίρη του Κατάρ, Tamim bin Hamad Al-Thani.
Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, η νέα συμφωνία αποσκοπεί στην περαιτέρω ενίσχυση των αμυντικών σχέσεων των δύο χωρών, προσθέτοντας μια νέα διάσταση στη στρατηγική τους συνεργασία.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η τοποθέτηση του Erdogan για τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο.
«Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε από κοινού ώστε να αποτρέψουμε την αναζωπύρωση του πολέμου στην περιοχή, να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για διάλογο και να επιτύχουμε την ειρήνη», υπογράμμισε ο Τούρκος πρόεδρος.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι Άγκυρα και Ντόχα θα διευρύνουν τη συνεργασία τους στην αμυντική βιομηχανία και στον ενεργειακό τομέα.
www.bankingnews.gr
Έντονη κινητικότητα καταγράφεται στον άξονα Ισραήλ–ΗΠΑ, καθώς ο Ισραηλινός υπηρεσιακός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu επιχειρεί να πείσει τον Αμερικανό πρόεδρο Donald Trump να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, την ώρα που η πολιτική του επιβίωση βρίσκεται υπό αμφισβήτηση.
Σύμφωνα με το Axios, ο διευθυντής της Mossad, Roman Gofman, στενός συνεργάτης του Netanyahu, βρίσκεται στην Ουάσιγκτον για επαφές με τον επικεφαλής της CIA, John Ratcliffe, ενώ ενδέχεται να μεταβεί στο Μαϊάμι για συνάντηση με τον Αμερικανό απεσταλμένο Steve Witkoff.
Ωστόσο, ο Trump εμφανίζεται απρόθυμος να εγκρίνει νέα στρατιωτική κλιμάκωση, προκρίνοντας τη συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού, την οικονομική πίεση και τη διερεύνηση διπλωματικής συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Η στάση αυτή υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που ανησυχούν για τις συνέπειες μιας νέας περιφερειακής ανάφλεξης.
Την ίδια στιγμή, ο Netanyahu έχει χάσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ ο Gadi Eisenkot έχει λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Στην ισραηλινή αντιπολίτευση εντείνονται οι φόβοι ότι ο απερχόμενος πρωθυπουργός θα μπορούσε να προκαλέσει στρατιωτική κρίση με το Ιράν, δυσχεραίνοντας τις προσπάθειες πολιτικής αλλαγής.
Μάλιστα, ισραηλινά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η στρατιωτική ηγεσία δεν διαπιστώνει άμεση ανάγκη επίθεσης στην Τεχεράνη.
Μυστικό φάκελο για τα πυρηνικά του Ιράν μετέφερε ο αρχηγός της Mossad στις ΗΠΑ?????? Israel’s spy chief is in Washington as Netanyahu pushes Trump to RESUME the war against Iran. Mossad director Roman Gofman, one of Netanyahu’s closest confidants, is meeting CIA Director John Ratcliffe and is expected to travel to Miami to meet Steve Witkoff. But Trump has so far REJECTED Netanyahu’s pressure to return to combat. Instead, Trump is sticking with the naval blockade and economic pressure while exploring a possible deal, a position backed by Saudi Arabia, Qatar and the UAE. And the timing inside Israel is explosive: Netanyahu has lost his parliamentary majority, while Gadi Eisenkot has been tasked with trying to form a new government. Israeli opposition leaders are now concerned Netanyahu could launch an attack on Iran, or provoke an Iranian attack, to disrupt Eisenkot’s efforts. Source: Axios / Writer: Sol
— Mario Nawfal (@MarioNawfal) November 13, 2026
Νέες διαστάσεις αποκτά η επίσκεψη του αρχηγού της Mossad, Roman Gofman, στην Ουάσιγκτον, καθώς ισραηλινά μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι μετέφερε απόρρητες πληροφορίες για την εξέλιξη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Σύμφωνα με τον ισραηλινό τηλεοπτικό σταθμό Channel 13, ο Gofman διαθέτει στοιχεία που φέρονται να αποδεικνύουν πρόοδο στις ιρανικές πυρηνικές δραστηριότητες και σκοπεύει να τα παρουσιάσει σε υψηλόβαθμους Αμερικανούς αξιωματούχους.
Χαμός με Trump και Netanyahu για Ιράν: Ουρλιαχτά και άγρια σύγκρουση – «Καβγάς από την κόλαση»
Εξάλλου σε μια ιδιαίτερα τεταμένη φάση φαίνεται να εισέρχονται οι σχέσεις του Αμερικανού προέδρου Donald Trump με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu, καθώς οι δύο ηγέτες φέρονται να συγκρούστηκαν έντονα για το ενδεχόμενο επανέναρξης των στρατιωτικών επιθέσεων εναντίον του Ιράν.
Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα The Independent, η οποία επικαλείται πληροφορίες ισραηλινών μέσων ενημέρωσης, η τηλεφωνική συνομιλία τους το Σαββατοκύριακο 7–8 Νοεμβρίου εξελίχθηκε σε εξαιρετικά οξεία αντιπαράθεση.
Πηγή με γνώση της επικοινωνίας φέρεται να τη χαρακτήρισε «καβγά από την κόλαση, με ουρλιαχτά», περιγράφοντας μια πρωτοφανή ένταση ανάμεσα στους δύο συμμάχους.
Το ισραηλινό Yedioth Ahronoth, μέσω του Ynet, αναφέρει ότι οι διαφωνίες επικεντρώθηκαν στο εάν η Ουάσιγκτον πρέπει να επιστρέψει στη στρατιωτική επιλογή ή να συνεχίσει τις προσπάθειες διπλωματικής διευθέτησης με την Τεχεράνη.
Bloomberg: Ο Trump επιλέγει πόλεμο χωρίς τέλος με Ιράν – Η νέα στρατηγική της «παγωμένης σύγκρουσης»
Μια νέα, ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη στρατηγική απέναντι στο Ιράν φέρεται να εξετάζει ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump, επιδιώκοντας να διατηρήσει τη στρατιωτική αντιπαράθεση σε κατάσταση παρατεταμένης εκκρεμότητας, χωρίς επίσημη ειρηνευτική συμφωνία αλλά και χωρίς επιστροφή σε γενικευμένο πόλεμο.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η προσέγγιση αυτή βασίζεται στη διατήρηση του σημερινού καθεστώτος πίεσης, με την Ουάσιγκτον να αποφεύγει τόσο την αποφασιστική στρατιωτική κλιμάκωση όσο και μια διπλωματική διευθέτηση που θα απαιτούσε παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη.
Ο Trump δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «δεν χρειαζόμαστε συμφωνία με το Ιράν»,.
Στην πράξη, η αμερικανική στρατηγική προβλέπει τη συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού και της οικονομικής πίεσης, με στόχο τη σταδιακή εξάντληση των ιρανικών αντοχών.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί επ' αόριστον μια κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης», διατηρώντας τη δυνατότητα αντίδρασης στις αμερικανικές πιέσεις.
Παράλληλα, η συνέχιση της κρίσης στα Στενά του Hormuz επιβαρύνει τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και αυξάνει την αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία
Φωτιά στα Στενά του Hormuz - Δύο τάνκερ χτύπησαν σε νάρκες – Σκληρή προειδοποίηση Ιράν
Συναγερμός σήμανε στα Στενά του Hormuz, καθώς δύο πετρελαιοφόρα φέρονται να προσέκρουσαν σε θαλάσσιες νάρκες και να τυλίχθηκαν στις φλόγες, επιχειρώντας να διασχίσουν τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο χωρίς την έγκριση των ιρανικών αρχών.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Ναυτικού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), τα δύο δεξαμενόπλοια επιχείρησαν να κινηθούν μέσω διαδρομής την οποία η Τεχεράνη χαρακτηρίζει παράνομη και επικίνδυνη, παρακάμπτοντας το ιρανικό κέντρο ελέγχου θαλάσσιας κυκλοφορίας.
Οι ιρανικές αρχές υποστήριξαν ότι τα πλοία χτυπήθηκαν από νάρκες, με αποτέλεσμα να εκδηλωθούν πυρκαγιές.
Το IRGC απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς τις διεθνείς ναυτιλιακές εταιρείες, τονίζοντας ότι η διέλευση χωρίς προηγούμενο συντονισμό με το Κέντρο Ελέγχου Κυκλοφορίας του Ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης μπορεί να έχει ανάλογες συνέπειες.
Επικίνδυνη ένταση
Είναι προφανές πως η σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, κατά την οποία η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή δεν έχει μεταφραστεί σε πολιτική επικράτηση.
Έπειτα από περισσότερο από οκτώ μήνες πολέμου, οικονομικού αποκλεισμού και αλλεπάλληλων διπλωματικών πρωτοβουλιών, ο Donald Trump επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει την έννοια της νίκης, δηλώνοντας πλέον ότι η Ουάσιγκτον δεν χρειάζεται συμφωνία με την Τεχεράνη.
Η τοποθέτηση αυτή, στις 12 Νοεμβρίου, δεν αποδεικνύει αμερικανική αυτοπεποίθηση.
Αντιθέτως, μπορεί να ερμηνευθεί ως έμμεση αναγνώριση των ορίων μιας στρατηγικής που φιλοδοξούσε να επιβάλει τους όρους της στην Ισλαμική Δημοκρατία μέσω στρατιωτικών πληγμάτων και οικονομικού στραγγαλισμού.
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ από το Ιράν.
Αυτό είναι δεδομένο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν μπορούν να μετατρέψουν αυτή την υπεροχή σε διαρκή γεωπολιτικό έλεγχο, εξαναγκάζοντας ένα κυρίαρχο κράτος να εγκαταλείψει τις αμυντικές δυνατότητες και τα στρατηγικά του συμφέροντα.
Μέχρι στιγμής, η Τεχεράνη έχει αποδείξει ότι η στρατιωτική πίεση δεν συνεπάγεται αυτομάτως πολιτική υποταγή.
Η αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής
Η απόφαση του Trump να απομακρύνει ουσιαστικά τον αντιπρόεδρο JD Vance από τη διπλωματική διαχείριση του ιρανικού ζητήματος είναι χαρακτηριστική της αμερικανικής αμηχανίας.
Ο Vance είχε αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαπραγματευτικές προσπάθειες, ενώ είχε συνδέσει το πολιτικό κόστος του πολέμου με τις εκλογικές απώλειες των Ρεπουμπλικάνων.
Αντί, όμως, η Ουάσιγκτον να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της σύγκρουσης, ο Trump προτίμησε να στρέψει την προσοχή του αντιπροέδρου σε καταγγελίες περί διαφθοράς σε πολιτείες που διοικούνται από Δημοκρατικούς.
Η μετατόπιση αυτή αποκαλύπτει μια βαθύτερη αντίφαση: η αμερικανική κυβέρνηση επιμένει ότι έχει σχεδόν εξουδετερώσει την ιρανική στρατιωτική ισχύ, αλλά εξακολουθεί να θεωρεί αναγκαίους τον ναυτικό αποκλεισμό, τις οικονομικές κυρώσεις και τη διαρκή απειλή νέων επιθέσεων.
Εάν το Ιράν έχει πράγματι ηττηθεί αποφασιστικά, γιατί απαιτείται η συνέχιση ενός τόσο δαπανηρού μηχανισμού πίεσης;
Η απάντηση βρίσκεται στη διαφορά μεταξύ στρατιωτικής καταστροφής και στρατηγικής ήττας.
Οι υποδομές μπορούν να βομβαρδιστούν, αλλά η πολιτική βούληση, η γεωγραφία και η δυνατότητα ασύμμετρης αντίδρασης δεν εξαλείφονται με αεροπορικές επιδρομές.
Τα πέντε σενάρια για τις ΗΠΑ και η στρατηγική αντοχή της Τεχεράνης
Το πρώτο σενάριο αφορά την επίτευξη επίσημης συμφωνίας.
Η μεσολάβηση του Κατάρ έχει αναδείξει ένα σχέδιο δύο ημερών, με άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, αποδέσμευση μέρους των ιρανικών κεφαλαίων και επανέναρξη της πρόσβασης επιθεωρητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Σε αντάλλαγμα, το Ιράν θα επέτρεπε την επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz ανοίγοντας τον δρόμο για συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi έχει διατηρήσει την ιρανική πρόταση στο τραπέζι.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία: παρά τις αμερικανικές κατηγορίες, η Τεχεράνη δεν έχει απορρίψει τη διπλωματία. Απαιτεί, ωστόσο, συγκεκριμένα ανταλλάγματα και εγγυήσεις αντί για μονομερείς παραχωρήσεις.
Το δεύτερο σενάριο είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον: μια συμφωνία χωρίς επίσημη επικύρωση.
Οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να περιορίσουν σταδιακά τις εχθρικές ενέργειες, επιτρέποντας τη διέλευση περισσότερων πετρελαιοφόρων και μειώνοντας την ένταση του αποκλεισμού, χωρίς τελετή υπογραφής ή πολιτική αναγνώριση συμβιβασμού.
Για τον Trump, μια τέτοια διευθέτηση θα προσέφερε τη δυνατότητα να αποφύγει την εικόνα της υποχώρησης.
Για την Τεχεράνη, θα αποτελούσε πρακτικό αποτέλεσμα της ανθεκτικότητάς της.
Το τρίτο σενάριο είναι η παράταση της πολιορκίας.
Ο Marco Rubio υποστηρίζει τη διατήρηση ισχυρής οικονομικής πίεσης, με την προσδοκία ότι η εξάντληση της ιρανικής οικονομίας θα υποχρεώσει την ηγεσία της χώρας να αποδεχθεί αμερικανικούς όρους.
Πρόκειται για μια πολιτική που μεταφέρει σημαντικό μέρος του κόστους στον άμαχο πληθυσμό.
Οι περιορισμοί στο εμπόριο, στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές και στις ενεργειακές εξαγωγές δεν αποτελούν αφηρημένους γεωπολιτικούς μηχανισμούς. Επηρεάζουν την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η ιρανική θέση, όπως εκφράστηκε από τον Mohammad Bagher Ghalibaf, είναι ότι η χώρα δεν πρόκειται να αποδεχθεί επ' αόριστον μια κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης».
Το τέταρτο σενάριο και το επικρατέστερο αφορά τη συνέχιση ενός πολέμου χαμηλότερης έντασης: επιχειρήσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, κυβερνοεπιθέσεις, ναυτικά επεισόδια και δράση περιφερειακών συμμάχων.
Το πέμπτο είναι η επιστροφή στη γενικευμένη σύγκρουση, ενδεχομένως έπειτα από ένα αιματηρό επεισόδιο ή μια λανθασμένη εκτίμηση.
Αυτός είναι και ο μεγαλύτερος κίνδυνος της αμερικανικής στρατηγικής: μια υποτιθέμενα ελεγχόμενη πολιορκία μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ενός πολύ ευρύτερου πολέμου.
Τα Στενά του Hormuz και το όριο της αμερικανικής ισχύος
Η στρατηγική σημασία των Στενών του Hormuz αποτελεί ίσως το ισχυρότερο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα της Τεχεράνης. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη, όπου ακόμη και περιορισμένες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα προκαλούν διεθνείς οικονομικές αναταράξεις.
Ο Trump ισχυρίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν την κατάσταση. Όμως τα επανειλημμένα περιστατικά επιθέσεων σε εμπορικά πλοία δείχνουν ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός δεν ισοδυναμεί με απόλυτο έλεγχο της θαλάσσιας περιοχής.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι ασύμμετρες ιρανικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να επηρεάζουν τη ναυσιπλοΐα και το ενεργειακό κόστος, παρά τη σημαντική αποδυνάμωση των συμβατικών στρατιωτικών δυνατοτήτων της χώρας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν δεν υφίσταται βαρύ οικονομικό πλήγμα. Ο αποκλεισμός περιορίζει τις πετρελαϊκές εξαγωγές, στερεί κρατικά έσοδα και ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις. Αποδεικνύει, όμως, ότι υπάρχει και αντίστροφο κόστος για τη διεθνή οικονομία.
Η γεωγραφία προσφέρει στην Τεχεράνη ένα πλεονέκτημα που δεν μπορεί να εξουδετερωθεί αποκλειστικά με αεροπλανοφόρα. Η Ουάσιγκτον μπορεί να επιβάλλει αποκλεισμό, αλλά δυσκολεύεται να εγγυηθεί ταυτόχρονα την ανεμπόδιστη κίνηση των εμπορικών πλοίων.
Οι ιρανικοί πύραυλοι και η ευρωπαϊκή διάσταση
Στο πλαίσιο αυτής της αντιπαράθεσης, ο Trump επιχειρεί να παρουσιάσει το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα ως άμεση απειλή όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά και για την Ευρώπη και τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα τεχνικά δεδομένα επιβάλλουν σαφή διάκριση μεταξύ πραγματικών δυνατοτήτων και πολιτικής υπερβολής.
Το Ιράν διαθέτει σημαντικό οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς.
Ο Khorramshahr έχει αναφερόμενη εμβέλεια περίπου 2.000 χιλιομέτρων, με ορισμένες εκτιμήσεις να την ανεβάζουν έως τα 3.000 χιλιόμετρα υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
Ο Sejjil φθάνει περίπου τα 2.000 χιλιόμετρα, ο Emad περίπου τα 1.700, ενώ ο Ghadr προσεγγίζει τα 1.950 χιλιόμετρα.
Οι δυνατότητες αυτές σημαίνουν ότι περιοχές της νοτιοανατολικής Ευρώπης μπορούν να βρεθούν εντός εμβέλειας ορισμένων ιρανικών συστημάτων, ανάλογα με το σημείο εκτόξευσης και το μεταφερόμενο φορτίο. Δεν αποδεικνύουν, όμως, δυνατότητα πλήγματος σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ακόμη σημαντικότερη είναι η διάκριση που αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την ίδια στιγμή αναφέρεται πως με βάση την τεχνολογία Simorgh, που μπορεί να προσφέρει τεχνογνωσία δυνητικά αξιοποιήσιμη στην ανάπτυξη μεγαλύτερου βεληνεκούς πυραύλων, το Ιράν διαθέτει επιχειρησιακή ικανότητα για πλήγματα και στις ΗΠΑ.
Δημοσίευμα του Reuters τον Φεβρουάριο επισήμανε ότι οι προβλέψεις του Trump για επικείμενη ιρανική δυνατότητα πλήγματος στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν υποστηρίζονταν από τις διαθέσιμες αμερικανικές εκτιμήσεις πληροφοριών.
Πάντως η υπερβολική προβολή της ιρανικής πυραυλικής απειλής εξυπηρετεί, επομένως, συγκεκριμένες πολιτικές σκοπιμότητες.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη νομιμοποίηση προηγούμενων στρατιωτικών αποφάσεων, την κινητοποίηση της αμερικανικής κοινής γνώμης και την άσκηση πίεσης στους Ευρωπαίους συμμάχους.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει το πυραυλικό της πρόγραμμα ως βασικό εργαλείο αποτροπής απέναντι σε αντιπάλους που διαθέτουν πολύ ισχυρότερες αεροπορικές δυνάμεις.
Η πρόσφατη προειδοποίηση του Mohsen Rezaei ότι αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχους εφόσον χρησιμοποιηθούν για νέες επιθέσεις εναντίον του Ιράν εντάσσεται σε αυτή τη λογική αποτροπής.
Παράλληλα, υπενθυμίζει πόσο καταστροφική θα μπορούσε να αποδειχθεί μια περαιτέρω γεωγραφική επέκταση του πολέμου.
Το πυρηνικό ζήτημα και η κρίση αξιοπιστίας της Ουάσιγκτον
Το πυρηνικό πρόγραμμα εξακολουθεί να αποτελεί τον κεντρικό άξονα της αντιπαράθεσης.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας δηλώνει ότι δεν μπορεί να επαληθεύσει την κατάσταση των 440,9 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%, μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου 2025 και τους περιορισμούς στην πρόσβαση των επιθεωρητών.
Η αβεβαιότητα αυτή είναι σοβαρή και απαιτεί διπλωματική αντιμετώπιση.
Δεν αποτελεί, ωστόσο, απόδειξη ότι το Ιράν έχει κατασκευάσει πυρηνικό όπλο ή έχει λάβει απόφαση να το κατασκευάσει.
Από ιρανικής σκοπιάς, η απαίτηση της Ουάσιγκτον για πλήρη διαφάνεια, ενώ διατηρεί την απειλή νέων βομβαρδισμών, εμπεριέχει θεμελιώδη αντίφαση.
Η ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων και του επιστημονικού προσωπικού δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη διαδικασία επιθεωρήσεων.
Παράλληλα, η απόφαση του Trump το 2018 να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από την προηγούμενη πυρηνική συμφωνία έχει επιβαρύνει βαθιά την αξιοπιστία των αμερικανικών δεσμεύσεων.
Γιατί να αποδεχθεί η Τεχεράνη μια νέα συμφωνία χωρίς εγγυήσεις ότι η Ουάσιγκτον δεν θα την εγκαταλείψει εκ νέου;
Για την Τεχεράνη, το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι να αποδείξει ότι μπορεί να νικήσει στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Είναι να καταδείξει ότι δεν μπορεί να εξαναγκαστεί σε μονομερή συνθηκολόγηση.
Και αυτή ακριβώς είναι η ουσιαστικότερη αντίφαση της αμερικανικής εκστρατείας: η Ουάσιγκτον μπορεί να διαθέτει την ισχύ να συνεχίσει τον πόλεμο, αλλά δεν έχει αποδείξει ότι διαθέτει και την ισχύ να επιβάλει τους πολιτικούς όρους του τέλους του.
Όσο η Ουάσιγκτον συγχέει την οικονομική ασφυξία με τη στρατηγική επικράτηση και αντιμετωπίζει την ιρανική κυριαρχία ως αντικείμενο διαπραγμάτευσης υπό στρατιωτική απειλή, τόσο θα διαιωνίζεται το αδιέξοδο.
Η πραγματική έξοδος δεν βρίσκεται σε έναν ακόμη βομβαρδισμό ή σε έναν αυστηρότερο αποκλεισμό.
Βρίσκεται στην αναγνώριση ότι η ασφάλεια της περιοχής δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στη διαρκή αποσταθεροποίηση του Ιράν, αλλά απαιτεί αμοιβαίες δεσμεύσεις, σεβασμό της κυριαρχίας και μια διπλωματική διευθέτηση που δεν θα ισοδυναμεί με παράδοση της μίας πλευράς.
NYT: Ο Trump θέλει να «τυφλώσει» τους δορυφόρους – Στο σκοτάδι τα χτυπήματα στο Ιράν και οι απώλειες των ΗΠΑ
Μια ιδιαίτερα ανησυχητική πτυχή της αμερικανικής στρατηγικής στον πόλεμο κατά του Ιράν αποκαλύπτουν οι New York Times (ΝΥΤ), καθώς η κυβέρνηση του Donald Trump έχει ζητήσει από ιδιωτικές εταιρείες δορυφορικής παρακολούθησης να περιορίσουν τη δημοσιοποίηση εικόνων υψηλής ανάλυσης από εμπόλεμες περιοχές.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των ΝΥΤ οι περιορισμοί επηρεάζουν την πρόσβαση σε κρίσιμα οπτικά δεδομένα από τον Περσικό Κόλπο και άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής, δυσχεραίνοντας τον ανεξάρτητο έλεγχο των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Οι δορυφορικές φωτογραφίες έχουν αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για την αποκάλυψη καταστροφών στη Λωρίδα της Γάζας και την καταγραφή πληγμάτων εναντίον πολιτικών υποδομών.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμβολή τους στη διερεύνηση της επίθεσης σε σχολείο στην ιρανική πόλη Minab, όπου σκοτώθηκαν δεκάδες άνθρωποι.
Παράλληλα, δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις μετά τα ιρανικά αντίποινα, επιτρέποντας τη σύγκριση των πραγματικών καταστροφών με τις επίσημες ανακοινώσεις.
Η αμερικανική εταιρεία Planet Labs ενημέρωσε τους πελάτες της ότι προχώρησε σε επ' αόριστον περιορισμό της διάθεσης εικόνων από εμπόλεμες περιοχές, ανταποκρινόμενη σε αίτημα της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η Vantor, από την πλευρά της, εφαρμόζει επίσης περιορισμούς πρόσβασης, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι αποφάσεις της βασίζονται σε εσωτερικές πολιτικές ασφαλείας και όχι σε κυβερνητική εντολή
Vahidi (Αρχηγός IRGC): Ακόμη και η παραμικρή επίθεση στο Ιράν θα απαντηθεί με συντριπτικά πλήγματα
Αυστηρή προειδοποίηση προς τους αντιπάλους του Ιράν απηύθυνε ο αρχηγός των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), υποστράτηγος Ahmad Vahidi, ξεκαθαρίζοντας ότι η Τεχεράνη είναι αποφασισμένη να απαντήσει δυναμικά σε οποιαδήποτε νέα στρατιωτική επιθετική ενέργεια.
Μιλώντας κατά την τελετή κηδείας 110 αγνώστων πεσόντων του πολέμου Ιράν–Ιράκ, ο Ιρανός στρατιωτικός διοικητής έστειλε μήνυμα αποτροπής, τονίζοντας ότι οι εχθροί της χώρας πρέπει να διδαχθούν από τις προηγούμενες αναμετρήσεις.
«Ο εχθρός είτε θα διδαχθεί από τις διαδοχικές ήττες που υπέστη είτε θα αντιμετωπίσει ακόμη μεγαλύτερα μαθήματα στο μέλλον», δήλωσε χαρακτηριστικά, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim.
Ο Vahidi υπογράμμισε ότι «ακόμη και η παραμικρή επιθετική ενέργεια θα αντιμετωπιστεί με τρομερά και επώδυνα πλήγματα», διαμηνύοντας ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις δεν πρόκειται να αφήσουν αναπάντητη οποιαδήποτε πρόκληση.
Αμυντική συμφωνία Τουρκίας με Κατάρ - Ο Erdogan στέλνει μήνυμα: Δεν θα επιτρέψουμε νέο πόλεμο στον Περσικό
Εν τω μεταξύ σε μια σημαντική γεωπολιτική κίνηση, η Τουρκία και το Κατάρ υπέγραψαν συμφωνία αμοιβαίας άμυνας, ενισχύοντας τη στρατηγική συνεργασία τους σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στον Περσικό Κόλπο και αβεβαιότητας για την πορεία της αντιπαράθεσης με το Ιράν.
Η συμφωνία υπογράφηκε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στην Κωνσταντινούπολη, κατά τη συνάντηση του Τούρκου προέδρου Recep Tayyip Erdogan με τον εμίρη του Κατάρ, Tamim bin Hamad Al-Thani.
Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, η νέα συμφωνία αποσκοπεί στην περαιτέρω ενίσχυση των αμυντικών σχέσεων των δύο χωρών, προσθέτοντας μια νέα διάσταση στη στρατηγική τους συνεργασία.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η τοποθέτηση του Erdogan για τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο.
«Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε από κοινού ώστε να αποτρέψουμε την αναζωπύρωση του πολέμου στην περιοχή, να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για διάλογο και να επιτύχουμε την ειρήνη», υπογράμμισε ο Τούρκος πρόεδρος.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι Άγκυρα και Ντόχα θα διευρύνουν τη συνεργασία τους στην αμυντική βιομηχανία και στον ενεργειακό τομέα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών