Οι ΗΠΑ παγιδευμένες στο ιρανικό αδιέξοδο – New York Times: Ο Trump εγκαταλείπει τους στόχους του πολέμου και ποντάρει στην οικονομική ασφυξία της Τεχεράνης
Η κυβέρνηση του Donald Trump φαίνεται να έχει καταλήξει σε μια νέα, εξαιρετικά αντιφατική στρατηγική απέναντι στο Ιράν: να παρουσιάσει τον πόλεμο ως ουσιαστικά τελειωμένο, χωρίς να έχει επιτύχει τους βασικούς στόχους που χρησιμοποίησε για να δικαιολογήσει την έναρξή του.
Σε αποκαλυπτική ανάλυσή του στους New York Times, ο δημοσιογράφος David E. Sanger περιγράφει τη νέα αμερικανική προσέγγιση ως ένα «παιχνίδι αναμονής», ή «μαρτύριο της σταγόνας» στο οποίο η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εξαντλήσει οικονομικά την Τεχεράνη, αποφεύγοντας τόσο μια νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση όσο και μια συμφωνία που θα απαιτούσε αμερικανικές παραχωρήσεις.
Η λογική του Λευκού Οίκου φαίνεται πλέον να είναι απλή: να συνεχιστούν οι κυρώσεις, ο ναυτικός αποκλεισμός και η οικονομική πίεση, με την ελπίδα πως το Ιράν θα εξασθενήσει σταδιακά και ότι η σύγκρουση θα απομακρυνθεί από την επικαιρότητα.
Όμως πίσω από αυτή τη στρατηγική διακρίνεται μια βαθύτερη αδυναμία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν καταφέρει ούτε να εξαλείψουν οριστικά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ούτε να επιβάλουν μια συμφωνία με τους όρους τους, ενώ εξακολουθούν να διατηρούν τεράστιες στρατιωτικές δυνάμεις στον Περσικό Κόλπο.
Οι ΗΠΑ «τυφλώνουν» τους ενοχλητικούς δορυφόρους
Ήδη η κυβέρνηση του Donald Trump έχει ζητήσει από ιδιωτικές εταιρείες δορυφορικής παρακολούθησης να περιορίσουν τη δημοσιοποίηση εικόνων υψηλής ανάλυσης από εμπόλεμες περιοχές, προκειμένου να «εξαφανιστεί» το Ιράν από την επικαιρότητα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times οι περιορισμοί επηρεάζουν την πρόσβαση σε κρίσιμα οπτικά δεδομένα από τον Περσικό Κόλπο και άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής, δυσχεραίνοντας τον ανεξάρτητο έλεγχο των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Οι δορυφορικές φωτογραφίες έχουν αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για την αποκάλυψη καταστροφών στη Λωρίδα της Γάζας και την καταγραφή πληγμάτων εναντίον πολιτικών υποδομών.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμβολή τους στη διερεύνηση της επίθεσης σε σχολείο στην ιρανική πόλη Minab, όπου σκοτώθηκαν δεκάδες άνθρωποι.
Παράλληλα, δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις μετά τα ιρανικά αντίποινα, επιτρέποντας τη σύγκριση των πραγματικών καταστροφών με τις επίσημες ανακοινώσεις.
Η αμερικανική εταιρεία Planet Labs ενημέρωσε τους πελάτες της ότι προχώρησε σε επ' αόριστον περιορισμό της διάθεσης εικόνων από εμπόλεμες περιοχές, ανταποκρινόμενη σε αίτημα της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η Vantor, από την πλευρά της, εφαρμόζει επίσης περιορισμούς πρόσβασης, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι αποφάσεις της βασίζονται σε εσωτερικές πολιτικές ασφαλείας και όχι σε κυβερνητική εντολή.
Από τις απειλές βομβαρδισμών στον οικονομικό στραγγαλισμό
Η αλλαγή στρατηγικής έγινε ιδιαίτερα εμφανής μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Marco Rubio, κατά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της G7 στο Παρίσι.
Ο Rubio υποστήριξε ότι η οικονομική εκστρατεία εναντίον του Ιράν αποδίδει τόσο αποτελεσματικά, ώστε ο Trump δεν χρειάζεται πλέον να προχωρήσει σε εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια πολιτική μακροχρόνιας οικονομικής ασφυξίας, με την οποία η Ουάσιγκτον ελπίζει να προκαλέσει είτε σοβαρή αποδυνάμωση είτε ενδεχόμενη κατάρρευση της ιρανικής κυβέρνησης.
Ο ίδιος, πάντως, διατήρησε ανοιχτή την απειλή στρατιωτικής επέμβασης εφόσον η Τεχεράνη παραβιάσει συγκεκριμένες αμερικανικές «κόκκινες γραμμές».
Η αντίφαση είναι προφανής: η Ουάσιγκτον ισχυρίζεται ότι ο πόλεμος έχει ουσιαστικά κερδηθεί, αλλά θεωρεί αναγκαία τη συνέχιση ενός πολυδάπανου στρατιωτικού και οικονομικού μηχανισμού πίεσης για να εξασφαλίσει αποτελέσματα που δεν έχει ακόμη πετύχει.
Ο Trump απομακρύνει τον Vance και βάζει τη διπλωματία στο περιθώριο
Η νέα γραμμή της αμερικανικής κυβέρνησης αποτυπώθηκε και στην απόφαση του Trump να απομακρύνει τον αντιπρόεδρο JD Vance από τις προσπάθειες διαπραγμάτευσης με την Τεχεράνη.
Ο Vance είχε αναλάβει σημαντικό ρόλο στις επαφές για τον τερματισμό της σύγκρουσης, ενώ εξεταζόταν το ενδεχόμενο νέων απευθείας συνομιλιών με ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους.
Ωστόσο, μετά τη βαριά ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, ο αντιπρόεδρος απέδωσε σημαντικό μέρος της εκλογικής αποτυχίας στο οικονομικό και πολιτικό κόστος του πολέμου.
Λίγες ημέρες αργότερα, ο Trump ανακοίνωσε ότι ο Vance πρέπει να επικεντρωθεί στη διερεύνηση υποθέσεων διαφθοράς σε περιοχές που διοικούνται από Δημοκρατικούς.
Παράλληλα, διακήρυξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρειάζονται πλέον συμφωνία με το Ιράν.
Η απόφαση αυτή δημιουργεί το εύλογο ερώτημα εάν η κυβέρνηση Trump αναζητεί πραγματικά διέξοδο από τη σύγκρουση ή εάν επιχειρεί να αποφύγει το πολιτικό κόστος μιας διαπραγμάτευσης που θα μπορούσε να εκληφθεί ως υποχώρηση.
Η απομάκρυνση του Vance δεν αποδεικνύει από μόνη της εσωτερική ρήξη, υπογραμμίζει όμως τη διαφορετική προσέγγιση ανάμεσα στους υποστηρικτές της διπλωματίας και σε εκείνους που επιμένουν στη διατήρηση της μέγιστης πίεσης.
Το μεγάλο ερώτημα: Γιατί ξεκίνησε ο πόλεμος εάν το πυρηνικό υλικό δεν αποτελεί πλέον απειλή;
Το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο της ανάλυσης των New York Times αφορά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Όταν ο Trump αποφάσισε να εξαπολύσει νέες επιθέσεις εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, επικαλέστηκε ως βασικό επιχείρημα την ανάγκη αποτροπής της απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Στο επίκεντρο βρισκόταν ένα απόθεμα περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, ποσοστό που βρίσκεται κοντά στο επίπεδο εμπλουτισμού που χρησιμοποιείται για πυρηνικά όπλα.
Η Ουάσιγκτον είχε εξετάσει ακόμη και την πραγματοποίηση ειδικών επιχειρήσεων για την κατάσχεση του υλικού, καθώς και νέους βομβαρδισμούς υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Σήμερα, ωστόσο, ο Trump εμφανίζεται να υποβαθμίζει την ίδια απειλή.
Υποστηρίζει ότι το πυρηνικό υλικό βρίσκεται θαμμένο κάτω από τεράστιες ποσότητες βράχων και συντριμμιών, ύστερα από τις αμερικανικές επιθέσεις στις εγκαταστάσεις Fordow, Natanz και Isfahan.
Το πρόβλημα είναι ότι ανάλογοι ισχυρισμοί είχαν διατυπωθεί ήδη μετά τους βομβαρδισμούς του Ιουνίου 2025, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος είχε παρουσιάσει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ως ολοκληρωτικά κατεστραμμένο.
Ανεξάρτητες εκτιμήσεις, ωστόσο, είχαν αμφισβητήσει το εύρος αυτής της καταστροφής.
Επομένως, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Εάν το ιρανικό πυρηνικό υλικό βρίσκεται ακόμη στις ίδιες εγκαταστάσεις και σήμερα δεν θεωρείται άμεση απειλή, ποια ακριβώς στρατηγική αναγκαιότητα δικαιολογούσε την έναρξη ενός νέου πολέμου;
Η αλλαγή της αμερικανικής επιχειρηματολογίας δημιουργεί την εντύπωση ότι η αξιολόγηση της πυρηνικής απειλής προσαρμόζεται στις εκάστοτε πολιτικές ανάγκες του Λευκού Οίκου.
Τα Στενά του Hormuz αποκαλύπτουν τα όρια της αμερικανικής ισχύος
Ανάλογες αντιφάσεις εμφανίζονται και στο ζήτημα των Στενών του Hormuz.
Ο Trump ισχυρίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν τη στρατηγική θαλάσσια δίοδο, από την οποία διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Στην πράξη, όμως, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό εξακολουθεί να επιχειρεί στην περιοχή για να διασφαλίσει τη διέλευση εμπορικών πλοίων, ενώ η ιρανική πλευρά διατηρεί δυνατότητες παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας.
Παρότι οι μεταφορές πετρελαίου έχουν προσεγγίσει τα προπολεμικά επίπεδα, η αποκατάσταση της κυκλοφορίας πραγματοποιείται με υψηλό στρατιωτικό και οικονομικό κόστος.
Την ίδια στιγμή, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών συνεχίζεται, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα τερματισμού.
Έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται αναγκασμένες να διατηρούν μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, παρά τις προηγούμενες εξαγγελίες για αποφυγή μιας παρατεταμένης σύγκρουσης.
Οικονομικός πόλεμος χωρίς εγγυημένο αποτέλεσμα
Η στρατηγική οικονομικής ασφυξίας δεν συνιστά κάποια νέα αμερικανική επινόηση.
Για δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες αξιοποιούν κυρώσεις, χρηματοπιστωτικούς περιορισμούς και αποκλεισμούς ως μέσα πίεσης εναντίον κυβερνήσεων που αρνούνται να συμμορφωθούν με τις επιδιώξεις τους.
Ωστόσο, η οικονομική καταστροφή μιας χώρας δεν συνεπάγεται αυτομάτως πολιτική υποχώρηση ή αλλαγή κυβέρνησης.
Στην περίπτωση του Ιράν, η επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη κοινωνική πίεση, αλλά δεν εγγυάται ότι η ηγεσία της Τεχεράνης θα αποδεχθεί τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.
Αντιθέτως, ενδέχεται να αυξήσει την αποφασιστικότητα της ιρανικής πλευράς να διατηρήσει τα στρατιωτικά της μέσα αποτροπής και να επιδιώξει την ανασυγκρότηση των πυραυλικών και πυρηνικών δυνατοτήτων της.
Η Susan Maloney, ειδική σε θέματα Ιράν στο Brookings Institution, επισημαίνει ότι, ακόμη και εάν ο Trump θεωρεί πως έχει ολοκληρώσει την αποστολή του, το Ιράν δεν έχει ολοκληρώσει τη δική του αντιπαράθεση μαζί του.
Πρόκειται για μια παρατήρηση που συνοψίζει το αμερικανικό στρατηγικό πρόβλημα: η Ουάσιγκτον μπορεί να επιλέξει να περιορίσει τις επιχειρήσεις της, αλλά δεν μπορεί να αποφασίσει μονομερώς ότι οι συνέπειες του πολέμου έχουν εξαφανιστεί.
Από τους μαξιμαλιστικούς στόχους στην αναζήτηση μιας πολιτικής εξόδου
Η ανάλυση των New York Times αναδεικνύει και μια ακόμη σημαντική διάσταση.
Στην αρχή της σύγκρουσης, οι αμερικανικές φιλοδοξίες ήταν εξαιρετικά εκτεταμένες: εξάλειψη της ιρανικής πυρηνικής απειλής, περιορισμός του πυραυλικού οπλοστασίου, αποδυνάμωση των περιφερειακών συμμάχων της Τεχεράνης και ενδεχομένως αλλαγή της ίδιας της ιρανικής κυβέρνησης.
Σήμερα, η Ουάσιγκτον φαίνεται διατεθειμένη να αποδεχθεί πολύ λιγότερα.
Ο Karim Sadjadpour, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Carnegie Endowment for International Peace, εκτιμά ότι ο Trump ξεκίνησε τον πόλεμο πιστεύοντας πως θα μπορούσε να αναδειχθεί σε νικητή, αλλά τώρα αναζητεί τρόπο να τον τερματίσει χωρίς να εμφανιστεί ηττημένος.
Η εκτίμηση αυτή φωτίζει το κεντρικό αδιέξοδο της αμερικανικής πολιτικής.
Η κυβέρνηση Trump δεν θέλει να αναγνωρίσει ότι η στρατιωτική πίεση απέτυχε να επιβάλει όλους τους στόχους της.
Ταυτόχρονα, δεν επιθυμεί να αναλάβει το κόστος μιας νέας κλιμάκωσης που θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη περιφερειακή αποσταθεροποίηση.
Γι' αυτό και επιλέγει να παρατείνει την αντιπαράθεση, προσδοκώντας ότι ο χρόνος θα λειτουργήσει σε βάρος της Τεχεράνης.
Το Ιράν δεν εξαφανίζεται επειδή το επιθυμεί ο Trump
Η αμερικανική στρατηγική φαίνεται πλέον να στηρίζεται περισσότερο στην προσδοκία παρά σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο επίλυσης της κρίσης.
Η Ουάσιγκτον ελπίζει ότι οι κυρώσεις θα αποδυναμώσουν το Ιράν, ότι ο αποκλεισμός θα περιορίσει τις οικονομικές του δυνατότητες καιι πως η παρέλευση του χρόνου θα επιτρέψει στον Trump να παρουσιάσει τη σύγκρουση ως μια υπόθεση που έχει ουσιαστικά κλείσει.
Όμως το Ιράν εξακολουθεί να υπάρχει ως ισχυρός περιφερειακός παράγοντας, το πυρηνικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό και τα Στενά του Hormuz συνεχίζουν να αποτελούν σημείο στρατηγικής αντιπαράθεσης.
Ακόμη σοβαρότερο είναι το ενδεχόμενο η αμερικανική στρατιωτική επέμβαση να προκαλέσει το αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που υποτίθεται ότι επιδίωκε: να ενισχύσει, δηλαδή, την πεποίθηση στην Τεχεράνη ότι μόνο μια ισχυρότερη αποτρεπτική ικανότητα μπορεί να προστατεύσει τη χώρα από μελλοντικές επιθέσεις.
Η μεγαλύτερη αντίφαση της πολιτικής Trump είναι ότι ξεκίνησε έναν πόλεμο για να εξαλείψει μια απειλή και τώρα επιχειρεί να κηρύξει τη νίκη, αφήνοντας ουσιαστικά άλυτο το πρόβλημα που επικαλέστηκε.
Η επιλογή της αναμονής μπορεί να εξυπηρετεί προσωρινά τις πολιτικές ανάγκες του Λευκού Οίκου.
Δεν αποτελεί, ωστόσο, εγγύηση στρατηγικής επιτυχίας.
Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος οι Ηνωμένες Πολιτείες να παραμείνουν εγκλωβισμένες σε έναν παρατεταμένο οικονομικό και στρατιωτικό πόλεμο, χωρίς αποφασιστική νίκη, χωρίς διπλωματική συμφωνία και χωρίς αξιόπιστη στρατηγική εξόδου.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα της ανάλυσης: ο Trump μπορεί να επιχειρεί να βγάλει το Ιράν από τα πρωτοσέλιδα, αλλά δεν μπορεί να εξαφανίσει τις συνέπειες ενός πολέμου που ο ίδιος επέλεξε να ξεκινήσει.
www.bankingnews.gr
Σε αποκαλυπτική ανάλυσή του στους New York Times, ο δημοσιογράφος David E. Sanger περιγράφει τη νέα αμερικανική προσέγγιση ως ένα «παιχνίδι αναμονής», ή «μαρτύριο της σταγόνας» στο οποίο η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εξαντλήσει οικονομικά την Τεχεράνη, αποφεύγοντας τόσο μια νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση όσο και μια συμφωνία που θα απαιτούσε αμερικανικές παραχωρήσεις.
Η λογική του Λευκού Οίκου φαίνεται πλέον να είναι απλή: να συνεχιστούν οι κυρώσεις, ο ναυτικός αποκλεισμός και η οικονομική πίεση, με την ελπίδα πως το Ιράν θα εξασθενήσει σταδιακά και ότι η σύγκρουση θα απομακρυνθεί από την επικαιρότητα.
Όμως πίσω από αυτή τη στρατηγική διακρίνεται μια βαθύτερη αδυναμία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν καταφέρει ούτε να εξαλείψουν οριστικά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ούτε να επιβάλουν μια συμφωνία με τους όρους τους, ενώ εξακολουθούν να διατηρούν τεράστιες στρατιωτικές δυνάμεις στον Περσικό Κόλπο.
Οι ΗΠΑ «τυφλώνουν» τους ενοχλητικούς δορυφόρους
Ήδη η κυβέρνηση του Donald Trump έχει ζητήσει από ιδιωτικές εταιρείες δορυφορικής παρακολούθησης να περιορίσουν τη δημοσιοποίηση εικόνων υψηλής ανάλυσης από εμπόλεμες περιοχές, προκειμένου να «εξαφανιστεί» το Ιράν από την επικαιρότητα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times οι περιορισμοί επηρεάζουν την πρόσβαση σε κρίσιμα οπτικά δεδομένα από τον Περσικό Κόλπο και άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής, δυσχεραίνοντας τον ανεξάρτητο έλεγχο των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Οι δορυφορικές φωτογραφίες έχουν αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για την αποκάλυψη καταστροφών στη Λωρίδα της Γάζας και την καταγραφή πληγμάτων εναντίον πολιτικών υποδομών.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμβολή τους στη διερεύνηση της επίθεσης σε σχολείο στην ιρανική πόλη Minab, όπου σκοτώθηκαν δεκάδες άνθρωποι.
Παράλληλα, δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις μετά τα ιρανικά αντίποινα, επιτρέποντας τη σύγκριση των πραγματικών καταστροφών με τις επίσημες ανακοινώσεις.
Η αμερικανική εταιρεία Planet Labs ενημέρωσε τους πελάτες της ότι προχώρησε σε επ' αόριστον περιορισμό της διάθεσης εικόνων από εμπόλεμες περιοχές, ανταποκρινόμενη σε αίτημα της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η Vantor, από την πλευρά της, εφαρμόζει επίσης περιορισμούς πρόσβασης, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι αποφάσεις της βασίζονται σε εσωτερικές πολιτικές ασφαλείας και όχι σε κυβερνητική εντολή.
Από τις απειλές βομβαρδισμών στον οικονομικό στραγγαλισμό
Η αλλαγή στρατηγικής έγινε ιδιαίτερα εμφανής μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Marco Rubio, κατά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της G7 στο Παρίσι.
Ο Rubio υποστήριξε ότι η οικονομική εκστρατεία εναντίον του Ιράν αποδίδει τόσο αποτελεσματικά, ώστε ο Trump δεν χρειάζεται πλέον να προχωρήσει σε εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια πολιτική μακροχρόνιας οικονομικής ασφυξίας, με την οποία η Ουάσιγκτον ελπίζει να προκαλέσει είτε σοβαρή αποδυνάμωση είτε ενδεχόμενη κατάρρευση της ιρανικής κυβέρνησης.
Ο ίδιος, πάντως, διατήρησε ανοιχτή την απειλή στρατιωτικής επέμβασης εφόσον η Τεχεράνη παραβιάσει συγκεκριμένες αμερικανικές «κόκκινες γραμμές».
Η αντίφαση είναι προφανής: η Ουάσιγκτον ισχυρίζεται ότι ο πόλεμος έχει ουσιαστικά κερδηθεί, αλλά θεωρεί αναγκαία τη συνέχιση ενός πολυδάπανου στρατιωτικού και οικονομικού μηχανισμού πίεσης για να εξασφαλίσει αποτελέσματα που δεν έχει ακόμη πετύχει.
Ο Trump απομακρύνει τον Vance και βάζει τη διπλωματία στο περιθώριο
Η νέα γραμμή της αμερικανικής κυβέρνησης αποτυπώθηκε και στην απόφαση του Trump να απομακρύνει τον αντιπρόεδρο JD Vance από τις προσπάθειες διαπραγμάτευσης με την Τεχεράνη.
Ο Vance είχε αναλάβει σημαντικό ρόλο στις επαφές για τον τερματισμό της σύγκρουσης, ενώ εξεταζόταν το ενδεχόμενο νέων απευθείας συνομιλιών με ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους.
Ωστόσο, μετά τη βαριά ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, ο αντιπρόεδρος απέδωσε σημαντικό μέρος της εκλογικής αποτυχίας στο οικονομικό και πολιτικό κόστος του πολέμου.
Λίγες ημέρες αργότερα, ο Trump ανακοίνωσε ότι ο Vance πρέπει να επικεντρωθεί στη διερεύνηση υποθέσεων διαφθοράς σε περιοχές που διοικούνται από Δημοκρατικούς.
Παράλληλα, διακήρυξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρειάζονται πλέον συμφωνία με το Ιράν.
Η απόφαση αυτή δημιουργεί το εύλογο ερώτημα εάν η κυβέρνηση Trump αναζητεί πραγματικά διέξοδο από τη σύγκρουση ή εάν επιχειρεί να αποφύγει το πολιτικό κόστος μιας διαπραγμάτευσης που θα μπορούσε να εκληφθεί ως υποχώρηση.
Η απομάκρυνση του Vance δεν αποδεικνύει από μόνη της εσωτερική ρήξη, υπογραμμίζει όμως τη διαφορετική προσέγγιση ανάμεσα στους υποστηρικτές της διπλωματίας και σε εκείνους που επιμένουν στη διατήρηση της μέγιστης πίεσης.
Το μεγάλο ερώτημα: Γιατί ξεκίνησε ο πόλεμος εάν το πυρηνικό υλικό δεν αποτελεί πλέον απειλή;
Το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο της ανάλυσης των New York Times αφορά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Όταν ο Trump αποφάσισε να εξαπολύσει νέες επιθέσεις εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, επικαλέστηκε ως βασικό επιχείρημα την ανάγκη αποτροπής της απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Στο επίκεντρο βρισκόταν ένα απόθεμα περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, ποσοστό που βρίσκεται κοντά στο επίπεδο εμπλουτισμού που χρησιμοποιείται για πυρηνικά όπλα.
Η Ουάσιγκτον είχε εξετάσει ακόμη και την πραγματοποίηση ειδικών επιχειρήσεων για την κατάσχεση του υλικού, καθώς και νέους βομβαρδισμούς υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Σήμερα, ωστόσο, ο Trump εμφανίζεται να υποβαθμίζει την ίδια απειλή.
Υποστηρίζει ότι το πυρηνικό υλικό βρίσκεται θαμμένο κάτω από τεράστιες ποσότητες βράχων και συντριμμιών, ύστερα από τις αμερικανικές επιθέσεις στις εγκαταστάσεις Fordow, Natanz και Isfahan.
Το πρόβλημα είναι ότι ανάλογοι ισχυρισμοί είχαν διατυπωθεί ήδη μετά τους βομβαρδισμούς του Ιουνίου 2025, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος είχε παρουσιάσει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ως ολοκληρωτικά κατεστραμμένο.
Ανεξάρτητες εκτιμήσεις, ωστόσο, είχαν αμφισβητήσει το εύρος αυτής της καταστροφής.
Επομένως, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Εάν το ιρανικό πυρηνικό υλικό βρίσκεται ακόμη στις ίδιες εγκαταστάσεις και σήμερα δεν θεωρείται άμεση απειλή, ποια ακριβώς στρατηγική αναγκαιότητα δικαιολογούσε την έναρξη ενός νέου πολέμου;
Η αλλαγή της αμερικανικής επιχειρηματολογίας δημιουργεί την εντύπωση ότι η αξιολόγηση της πυρηνικής απειλής προσαρμόζεται στις εκάστοτε πολιτικές ανάγκες του Λευκού Οίκου.
Τα Στενά του Hormuz αποκαλύπτουν τα όρια της αμερικανικής ισχύος
Ανάλογες αντιφάσεις εμφανίζονται και στο ζήτημα των Στενών του Hormuz.
Ο Trump ισχυρίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν τη στρατηγική θαλάσσια δίοδο, από την οποία διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Στην πράξη, όμως, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό εξακολουθεί να επιχειρεί στην περιοχή για να διασφαλίσει τη διέλευση εμπορικών πλοίων, ενώ η ιρανική πλευρά διατηρεί δυνατότητες παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας.
Παρότι οι μεταφορές πετρελαίου έχουν προσεγγίσει τα προπολεμικά επίπεδα, η αποκατάσταση της κυκλοφορίας πραγματοποιείται με υψηλό στρατιωτικό και οικονομικό κόστος.
Την ίδια στιγμή, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών συνεχίζεται, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα τερματισμού.
Έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται αναγκασμένες να διατηρούν μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, παρά τις προηγούμενες εξαγγελίες για αποφυγή μιας παρατεταμένης σύγκρουσης.
Οικονομικός πόλεμος χωρίς εγγυημένο αποτέλεσμα
Η στρατηγική οικονομικής ασφυξίας δεν συνιστά κάποια νέα αμερικανική επινόηση.
Για δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες αξιοποιούν κυρώσεις, χρηματοπιστωτικούς περιορισμούς και αποκλεισμούς ως μέσα πίεσης εναντίον κυβερνήσεων που αρνούνται να συμμορφωθούν με τις επιδιώξεις τους.
Ωστόσο, η οικονομική καταστροφή μιας χώρας δεν συνεπάγεται αυτομάτως πολιτική υποχώρηση ή αλλαγή κυβέρνησης.
Στην περίπτωση του Ιράν, η επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη κοινωνική πίεση, αλλά δεν εγγυάται ότι η ηγεσία της Τεχεράνης θα αποδεχθεί τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.
Αντιθέτως, ενδέχεται να αυξήσει την αποφασιστικότητα της ιρανικής πλευράς να διατηρήσει τα στρατιωτικά της μέσα αποτροπής και να επιδιώξει την ανασυγκρότηση των πυραυλικών και πυρηνικών δυνατοτήτων της.
Η Susan Maloney, ειδική σε θέματα Ιράν στο Brookings Institution, επισημαίνει ότι, ακόμη και εάν ο Trump θεωρεί πως έχει ολοκληρώσει την αποστολή του, το Ιράν δεν έχει ολοκληρώσει τη δική του αντιπαράθεση μαζί του.
Πρόκειται για μια παρατήρηση που συνοψίζει το αμερικανικό στρατηγικό πρόβλημα: η Ουάσιγκτον μπορεί να επιλέξει να περιορίσει τις επιχειρήσεις της, αλλά δεν μπορεί να αποφασίσει μονομερώς ότι οι συνέπειες του πολέμου έχουν εξαφανιστεί.
Από τους μαξιμαλιστικούς στόχους στην αναζήτηση μιας πολιτικής εξόδου
Η ανάλυση των New York Times αναδεικνύει και μια ακόμη σημαντική διάσταση.
Στην αρχή της σύγκρουσης, οι αμερικανικές φιλοδοξίες ήταν εξαιρετικά εκτεταμένες: εξάλειψη της ιρανικής πυρηνικής απειλής, περιορισμός του πυραυλικού οπλοστασίου, αποδυνάμωση των περιφερειακών συμμάχων της Τεχεράνης και ενδεχομένως αλλαγή της ίδιας της ιρανικής κυβέρνησης.
Σήμερα, η Ουάσιγκτον φαίνεται διατεθειμένη να αποδεχθεί πολύ λιγότερα.
Ο Karim Sadjadpour, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Carnegie Endowment for International Peace, εκτιμά ότι ο Trump ξεκίνησε τον πόλεμο πιστεύοντας πως θα μπορούσε να αναδειχθεί σε νικητή, αλλά τώρα αναζητεί τρόπο να τον τερματίσει χωρίς να εμφανιστεί ηττημένος.
Η εκτίμηση αυτή φωτίζει το κεντρικό αδιέξοδο της αμερικανικής πολιτικής.
Η κυβέρνηση Trump δεν θέλει να αναγνωρίσει ότι η στρατιωτική πίεση απέτυχε να επιβάλει όλους τους στόχους της.
Ταυτόχρονα, δεν επιθυμεί να αναλάβει το κόστος μιας νέας κλιμάκωσης που θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη περιφερειακή αποσταθεροποίηση.
Γι' αυτό και επιλέγει να παρατείνει την αντιπαράθεση, προσδοκώντας ότι ο χρόνος θα λειτουργήσει σε βάρος της Τεχεράνης.
Το Ιράν δεν εξαφανίζεται επειδή το επιθυμεί ο Trump
Η αμερικανική στρατηγική φαίνεται πλέον να στηρίζεται περισσότερο στην προσδοκία παρά σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο επίλυσης της κρίσης.
Η Ουάσιγκτον ελπίζει ότι οι κυρώσεις θα αποδυναμώσουν το Ιράν, ότι ο αποκλεισμός θα περιορίσει τις οικονομικές του δυνατότητες καιι πως η παρέλευση του χρόνου θα επιτρέψει στον Trump να παρουσιάσει τη σύγκρουση ως μια υπόθεση που έχει ουσιαστικά κλείσει.
Όμως το Ιράν εξακολουθεί να υπάρχει ως ισχυρός περιφερειακός παράγοντας, το πυρηνικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό και τα Στενά του Hormuz συνεχίζουν να αποτελούν σημείο στρατηγικής αντιπαράθεσης.
Ακόμη σοβαρότερο είναι το ενδεχόμενο η αμερικανική στρατιωτική επέμβαση να προκαλέσει το αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που υποτίθεται ότι επιδίωκε: να ενισχύσει, δηλαδή, την πεποίθηση στην Τεχεράνη ότι μόνο μια ισχυρότερη αποτρεπτική ικανότητα μπορεί να προστατεύσει τη χώρα από μελλοντικές επιθέσεις.
Η μεγαλύτερη αντίφαση της πολιτικής Trump είναι ότι ξεκίνησε έναν πόλεμο για να εξαλείψει μια απειλή και τώρα επιχειρεί να κηρύξει τη νίκη, αφήνοντας ουσιαστικά άλυτο το πρόβλημα που επικαλέστηκε.
Η επιλογή της αναμονής μπορεί να εξυπηρετεί προσωρινά τις πολιτικές ανάγκες του Λευκού Οίκου.
Δεν αποτελεί, ωστόσο, εγγύηση στρατηγικής επιτυχίας.
Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος οι Ηνωμένες Πολιτείες να παραμείνουν εγκλωβισμένες σε έναν παρατεταμένο οικονομικό και στρατιωτικό πόλεμο, χωρίς αποφασιστική νίκη, χωρίς διπλωματική συμφωνία και χωρίς αξιόπιστη στρατηγική εξόδου.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα της ανάλυσης: ο Trump μπορεί να επιχειρεί να βγάλει το Ιράν από τα πρωτοσέλιδα, αλλά δεν μπορεί να εξαφανίσει τις συνέπειες ενός πολέμου που ο ίδιος επέλεξε να ξεκινήσει.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών