Η Palantir είναι η μεγαλύτερη εταιρεία big data στον κόσμο.
Δεν κατασκευάζει απλώς εφαρμογές, δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη λογισμικού και δεν λειτουργεί όπως οι γνωστές εταιρείες που συλλέγουν δεδομένα για εμπορικούς σκοπούς.
Αναπτύσσει συστήματα που μπορούν να συγκεντρώνουν, να διασταυρώνουν και να αναλύουν τεράστιους όγκους πληροφοριών από διαφορετικές πηγές, δημιουργώντας ένα ενιαίο περιβάλλον γνώσης για κυβερνήσεις, στρατιωτικές υπηρεσίες, αστυνομικές αρχές και μεγάλους οργανισμούς.
Αυτή ακριβώς η δυνατότητα είναι που την καθιστά τόσο ισχυρή. Και είναι ο λόγος για τον οποίο η παρουσία της στην Ελλάδα, η σχέση της με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και η στρατηγική συνεργασία της με το Ισραήλ προκαλούν σοβαρά ερωτήματα.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική διάσταση μετά τα ξένα δημοσιεύματα για επαφές Ισραηλινών συμβούλων με πρόσωπα από το περιβάλλον της Νέας Δημοκρατίας πριν από τις εκλογές του 2023.
Ποιοι ήταν αυτοί οι σύμβουλοι;
Τι είδους τεχνογνωσία προσέφεραν;
Με ποια εργαλεία μπορούσαν να αναλύσουν και να επηρεάσουν το εκλογικό σώμα;
Και, κυρίως, υπήρξε οποιαδήποτε συνεργασία με εταιρείες που διαθέτουν πρόσβαση σε τεράστιες βάσεις δεδομένων;
Οι επαφές με το Ισραήλ πριν από τις εκλογές του 2023
Η ισραηλινή εφημερίδα Haaretz έφερε στο προσκήνιο μια υπόθεση που αφορά επαφές Ισραηλινών συμβούλων πολιτικής επικοινωνίας με πρόσωπα από το περιβάλλον της Νέας Δημοκρατίας, την περίοδο πριν από τις εθνικές εκλογές του 2023.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι επαφές ξεκίνησαν στα τέλη του 2022, σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεχόταν έντονη πολιτική πίεση εξαιτίας του σκανδάλου των υποκλοπών.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης εμφανίζεται ο Μoti Sander, στενός συνεργάτης του Ισραηλινού προέδρου Ισαάκ Χέρτζογκ και επί σειρά ετών άτυπος σύμβουλός του.
Κατά την ίδια δημοσιογραφική έρευνα, ο Χέρτζογκ φέρεται να είχε δώσει στον Σάντερ την πρωτοβουλία να αναπτύξει επαφές με υψηλόβαθμα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, μεταξύ των οποίων και πρόσωπο που είναι τωρινός κυβερνητικός αξιωματούχος.
Εκείνη την περίοδο το στέλεχος δεν κατείχε κυβερνητικό αξίωμα, συμμετείχε όμως στον ευρύτερο πολιτικό και προεκλογικό σχεδιασμό της ΝΔ.
Ο ρόλος του φέρεται να ήταν κομβικός ως προς τη διευκόλυνση των επαφών ανάμεσα στην ισραηλινή πλευρά και πρόσωπα που βρίσκονταν κοντά στον πρωθυπουργό. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρισκόταν η πιθανότητα συμμετοχής Ισραηλινών επαγγελματιών της ψηφιακής επικοινωνίας στην προεκλογική εκστρατεία.
Το δημοσίευμα αναφέρεται επίσης σε επισκέψεις Ισραηλινών στην Ελλάδα και σε συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν με ιδιαίτερη διακριτικότητα. Ο Χέρτζογκ, σύμφωνα με τη Haaretz, ενημερωνόταν για την πορεία των επαφών και της προετοιμασίας.
Ανάμεσα στα πρόσωπα που εμφανίζονται στην υπόθεση είναι και ο Ισραέλ «Σρούλικ» Άινχορν, πρώην σύμβουλος του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Το όνομά του έχει συνδεθεί με τις υποθέσεις Bibileaks και Qatargate.
Σύμφωνα με τη Haaretz, συμμετείχε σε προπαρασκευαστικές συναντήσεις και παρουσίασε εργαλεία και διαδικτυακές μεθόδους πολιτικής επιρροής, χωρίς να αναλάβει επισήμως ρόλο στην προεκλογική εκστρατεία.
Το γραφείο του Ισραηλινού προέδρου αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή του Χέρτζογκ.
Ωστόσο, το δημοσίευμα της Haaretz καταγράφει συγκεκριμένες επαφές και περιγράφει ένα δίκτυο επικοινωνίας που αναπτύχθηκε πριν από τις εκλογές.
Το γεγονός ότι μετά την εκλογική νίκη της ΝΔ το γαλάζιο στέλεχος ανέλαβε κυβερνητικό αξίωμα προσθέτει μια ακόμη πολιτική διάσταση στην υπόθεση.
Το ερώτημα δεν είναι αν μια πολιτική παράταξη μπορεί να συνεργάζεται με ξένους συμβούλους επικοινωνίας.
Το ερώτημα είναι ποιοι ακριβώς ήταν αυτοί οι σύμβουλοι, τι τεχνολογικά εργαλεία διέθεταν, ποια δεδομένα μπορούσαν να αξιοποιήσουν και ποια ήταν τα όρια της δραστηριότητάς τους.
Palantir: Η εταιρεία που συνδέει τα ασύνδετα δεδομένα
Η Palantir Technologies ιδρύθηκε στις ΗΠΑ και εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές λογισμικού ανάλυσης δεδομένων για κυβερνητικές υπηρεσίες, στρατιωτικούς οργανισμούς και μεγάλες επιχειρήσεις. Ιδρυτής της είναι ο Peter Thiel, ένας από τους πλέον ισχυρούς επιχειρηματίες της αμερικανικής τεχνολογικής βιομηχανίας και στενός πολιτικός σύμμαχος του Donald Trump σε ζητήματα τεχνολογίας.
Η βασική δύναμη της Palantir βρίσκεται στη δυνατότητα να συνδέει πληροφορίες που βρίσκονται διασκορπισμένες σε διαφορετικά συστήματα.
Μια βάση δεδομένων από μόνη της μπορεί να περιέχει ονόματα, διευθύνσεις ή συναλλαγές.
Μια άλλη μπορεί να περιλαμβάνει μετακινήσεις, επαφές, ιατρικές πληροφορίες ή δραστηριότητα στο διαδίκτυο. Η τεχνολογία της Palantir μπορεί να συνδυάζει αυτές τις διαφορετικές κατηγορίες πληροφοριών, να εντοπίζει σχέσεις και να δημιουργεί σύνθετες εικόνες για πρόσωπα, ομάδες και ολόκληρους πληθυσμούς.
Αυτή η δυνατότητα έχει προφανή χρησιμότητα σε μια στρατιωτική επιχείρηση ή σε μια έρευνα ασφαλείας. Μπορεί όμως να αποκτήσει εξαιρετικά επικίνδυνη διάσταση όταν χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση κοινωνικών συμπεριφορών, την αξιολόγηση πολιτικών τάσεων ή τη στόχευση συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων.
Όταν για παράδειγμα υπάρχει στα social media μία δυσαρέσκεια για ένα ζήτημα, η Palantir μπορεί να σημειώσει τις τάσεις και τότε δεκάδες bot ψεύτικοι λογαριασμοί παρεμβαίνουν και προσπαθούν να αλλάξουν την τάση αυτή
Η CIA και η αμερικανική διασύνδεση
Η σχέση της Palantir με την αμερικανική κοινότητα πληροφοριών δεν αποτελεί φήμη. Η εταιρεία συνδέθηκε από τα πρώτα της χρόνια με την In-Q-Tel, το επενδυτικό σχήμα που δημιουργήθηκε για να εντοπίζει και να χρηματοδοτεί τεχνολογίες χρήσιμες για τη CIA και άλλες αμερικανικές υπηρεσίες.
Η CIA υπήρξε από τους πρώτους κρατικούς πελάτες της Palantir. Η εξέλιξη της εταιρείας συνδέθηκε έτσι από νωρίς με τις ανάγκες των υπηρεσιών πληροφοριών και με την αξιοποίηση προηγμένων συστημάτων ανάλυσης δεδομένων.
Αυτή η σχέση εξηγεί γιατί η Palantir έχει αποκτήσει τόσο ισχυρή θέση στον χώρο της εθνικής ασφάλειας. Γι’ αυτό και υπάρχει σοβαρή υποψία ότι όλα τα δεδομένα της Palantir μπαίνουν σε ένα cloud στο οποίο έχει πρόσβαση η CIA.
Η ελληνική υπόθεση του 2020 και το πρόγραμμα «Πανοπτικόν»
Η Palantir βρέθηκε στην Ελλάδα το 2020, εν μέσω της πανδημίας, όταν η κυβέρνηση Μητσοτάκη συνεργάστηκε μαζί της για την αξιοποίηση της πλατφόρμας Foundry.
Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι παρείχε τεχνολογική υποστήριξη στο κυβερνητικό επιτελείο, με χρήση υποδομών AWS και δημιουργία εργαλείων παρακολούθησης και διαχείρισης πληροφοριών για την αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης.
Η συνεργασία προκάλεσε ερωτήματα για το είδος των δεδομένων που διακινήθηκαν, τον τρόπο επεξεργασίας τους και τις δυνατότητες πρόσβασης της εταιρείας. Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρέθηκε και η αναφορά σε ένα πρόγραμμα με την ονομασία «Πανοπτικόν», το οποίο, σύμφωνα με δημοσιεύματα, αφορούσε το γραφείο του πρωθυπουργού και την επεξεργασία πληροφοριών σχετικών με την πανδημία και τις πιθανές αντιδράσεις των πολιτών στα περιοριστικά μέτρα.
Η υπόθεση δεν αφορούσε απλώς τη χρήση ενός εργαλείου για την καταγραφή κρουσμάτων.
Το κρίσιμο ζήτημα ήταν εάν και σε ποιο βαθμό η επεξεργασία δεδομένων μπορούσε να δώσει στο κυβερνητικό επιτελείο μια συνολική εικόνα της κοινωνικής συμπεριφοράς, των αντιδράσεων και των τάσεων του πληθυσμού.
Η συνεργασία έληξε επισήμως στις 23 Δεκεμβρίου 2020, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Palantir.
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εξέτασε την υπόθεση με την απόφαση 43/2022 και ολοκλήρωσε την εξέταση χωρίς να επιβάλει διορθωτικά μέτρα, με την επιφύλαξη νέων στοιχείων.
Το ερώτημα εάν η Palantir απέκτησε πρόσβαση στο σύνολο των προσωπικών δεδομένων των Ελλήνων πολιτών δεν έχει αποσαφηνιστεί.
Η Clearview AI και η βιομετρική διάσταση
Η Palantir δεν είναι η μόνη εταιρεία του ευρύτερου τεχνολογικού περιβάλλοντος του Peter Thiel που έχει βρεθεί στο επίκεντρο αντιδράσεων για τη διαχείριση προσωπικών δεδομένων.
Η Clearview AI, εταιρεία αναγνώρισης προσώπων με επενδυτικές διασυνδέσεις στον χώρο της αμερικανικής τεχνολογικής βιομηχανίας, έγινε γνωστή για τη μαζική συλλογή φωτογραφιών από το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το λογισμικό της δημιουργεί βάσεις εικόνων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αναγνώριση προσώπων μέσω βιομετρικών χαρακτηριστικών.
Η δραστηριότητά της προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις στην Ευρώπη.
Το 2022 η ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα επέβαλε στην Clearview AI πρόστιμο 20 εκατομμυρίων ευρώ για παραβάσεις της νομοθεσίας σχετικά με τη συλλογή και την επεξεργασία προσωπικών και βιομετρικών δεδομένων.
Είναι δεδομένο ότι η συγκέντρωση των data αυτών δίνει τεράστια δύναμη σε όποιον τα έχει.
Team Jorge: Το διεθνές δίκτυο ψηφιακής χειραγώγησης
Το 2023 ο Guardian, σε συνεργασία με δημοσιογράφους της Le Monde, του Der Spiegel και της El País, αποκάλυψε τη δράση της λεγόμενης Team Jorge, μιας ισραηλινής ομάδας που φέρεται να προσέφερε υπηρεσίες μυστικής παρέμβασης σε εκλογικές αναμετρήσεις και επιχειρήσεις επηρεασμού της κοινής γνώμης.
Επικεφαλής της εμφανιζόταν ο Tal Hanan, πρώην μέλος των ισραηλινών ειδικών δυνάμεων, ο οποίος χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «Jorge». Οι δημοσιογράφοι προσέγγισαν την ομάδα υποδυόμενοι πιθανούς πελάτες και κατέγραψαν τις παρουσιάσεις των υπηρεσιών της.
Σύμφωνα με όσα φέρεται να ισχυρίστηκε ο ίδιος ο Hanan, η ομάδα είχε συμμετάσχει σε 33 προεδρικού επιπέδου εκστρατείες, από τις οποίες οι 27 είχαν επιτυχή έκβαση. Υποστήριξε επίσης ότι διέθετε ομάδες σε διαφορετικές χώρες, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα, αλλά και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι υπηρεσίες που περιγράφονταν δεν περιορίζονταν στη συμβατική πολιτική επικοινωνία. Περιλάμβαναν hacking, σαμποτάζ, αυτοματοποιημένη παραπληροφόρηση και δημιουργία ψεύτικων διαδικτυακών ταυτοτήτων, με στόχο τη μυστική διαμόρφωση της κοινής γνώμης.
Κεντρικό εργαλείο της Team Jorge ήταν το Advanced Impact Media Solutions, γνωστό ως Aims.
Πρόκειται για ένα πακέτο λογισμικού που, σύμφωνα με την έρευνα, επέτρεπε τη διαχείριση ενός μεγάλου δικτύου ψεύτικων λογαριασμών στα κοινωνικά δίκτυα και σε άλλες διαδικτυακές πλατφόρμες.
Οι λογαριασμοί αυτοί δεν εμφανίζονταν απαραίτητα ως πρόχειρα και εύκολα αναγνωρίσιμα ψεύτικα προφίλ. Ορισμένοι διέθεταν ιστορικό δραστηριότητας, λογαριασμούς ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ακόμη και λογαριασμούς σε εμπορικές πλατφόρμες και ψηφιακά πορτοφόλια. Στόχος ήταν να δημιουργείται η εικόνα πραγματικών χρηστών, οι οποίοι μπορούσαν να διασπείρουν μηνύματα, να ενισχύουν συγκεκριμένες αφηγήσεις και να δημιουργούν τεχνητή εντύπωση κοινωνικής αποδοχής.
Ο Hanan φέρεται να περιέγραψε τη δραστηριότητα της ομάδας ως υπηρεσία διαθέσιμη σε υπηρεσίες πληροφοριών, πολιτικές εκστρατείες και ιδιωτικές επιχειρήσεις. Ανέφερε επίσης ότι οι αμοιβές για παρεμβάσεις σε εκλογές μπορούσαν να φτάσουν από 6 έως 15 εκατομμύρια ευρώ, με δυνατότητα πληρωμής σε διαφορετικά νομίσματα, μετρητά ή κρυπτονομίσματα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του ίδιου του Hanan ότι η ομάδα διέθετε παρουσία στην Ελλάδα. Οι δημοσιογράφοι κατέγραψαν τους ισχυρισμούς του, χωρίς να καταφέρουν να επαληθεύσουν ανεξάρτητα κάθε επιμέρους επιχείρηση που περιέγραφε.
Αυτό αναδεικνύει ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο και πόσο οργανωμένη και εμπορευματοποιημένη μπορεί να είναι η ψηφιακή παρέμβαση στην πολιτική ζωή.
Πώς συνδέονται όλα αυτά με τις ελληνικές εκλογές;
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της υπόθεσης.
Από τη μία πλευρά υπάρχουν οι επαφές Ισραηλινών συμβούλων με πρόσωπα από το περιβάλλον της Νέας Δημοκρατίας, όπως τις περιγράφει η Haaretz.
Από την άλλη υπάρχει η αποκάλυψη του Guardian για την Team Jorge και τους ισχυρισμούς της περί παρουσίας στην Ελλάδα.
Και στο ενδιάμεσο βρίσκεται η Palantir, μια εταιρεία με τεράστιες δυνατότητες διασύνδεσης και ανάλυσης δεδομένων και με μακρά σχέση με την αμερικανική κοινότητα πληροφοριών.
Και που η οποία είχε συνεργασία με την ΝΔ και την κυβέρνηση Μητσοτάκη την εποχή του κορονοιού.
Τα ερωτήματα είναι πολλά πέρα από την συνεργασία αυτή και τα διεθνή δημοσιεύματα.
-Υπήρξε πρόσβαση σε δεδομένα πολιτών ή σε πληροφορίες που αφορούσαν κοινωνικές και πολιτικές συμπεριφορές;
-Χρησιμοποιήθηκαν εργαλεία ανάλυσης του εκλογικού σώματος;
Οι δυνατότητες των σύγχρονων συστημάτων ανάλυσης δεδομένων είναι τέτοιες ώστε μια πολιτική καμπάνια μπορεί να αποκτήσει εξαιρετικά λεπτομερή εικόνα για τις ανησυχίες, τις προτιμήσεις και τις αντιδράσεις διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.
Μπορεί να προσαρμόζει τα μηνύματά της ανά περιοχή, ηλικία, επαγγελματική κατηγορία ή ενδιαφέρον.
Μπορεί να εντοπίζει ποια θέματα κινητοποιούν συγκεκριμένα ακροατήρια και ποια προκαλούν φόβο, θυμό ή απογοήτευση.
Και σε συνδυασμό με τους μηχανισμούς ψηφιακής επιρροής και τα δίκτυα ψεύτικών λογαριασμών να ποδηγετεί αντιδράσεις ή να τις προλαμβάνει…
Είναι βασικό ερώτημα πολλών πως το 2023 που υπήρχε μεγάλη δυσαρέσκεια από την τραγωδία των Τεμπών, την επιβολή εμβολιασμού, το κλείσιμο της οικονομίας και τον περιορισμό των ελευθεριών στον Covid19 πως η ΝΔ πήρε 41% στις εκλογές την ίδια χρονιά;
Σημειωτέον, ότι στις εθνικές εκλογές της 21ης Μαΐου 2023 στην Ελλάδα υπήρξαν καταγγελίες και αναρτήσεις ότι «ψήφισαν νεκροί», καθώς ορισμένοι αποβιώσαντες εμφανίζονταν ακόμη εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους.
Το πρόβλημα, ωστόσο, αφορούσε κυρίως τη μη έγκαιρη διαγραφή νεκρών —ιδίως Ελλήνων που είχαν πεθάνει στο εξωτερικό και ο θάνατός τους δεν είχε δηλωθεί στις ελληνικές αρχές— και όχι τεκμηριωμένα μαζική ψηφοφορία με τα ονόματά τους.
Οι εκλογικοί κατάλογοι της 21ης Μαΐου είχαν οριστικοποιηθεί με βάση μεταβολές έως τις 28 Φεβρουαρίου 2023, ενώ η ύπαρξη ονόματος νεκρού στον κατάλογο δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι εκείνος ψήφισε.
Το Υπουργείο Εσωτερικών αναγνώρισε αργότερα την ανάγκη εκκαθάρισης των καταλόγων και η σχετική ρύθμιση ψηφίστηκε το 2024, μετά τις εκλογές. Η έκθεση του OSCE/ODIHR για τις εκλογές δεν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρξε μαζική νοθεία όμως είναι χαρακτηριστικό ότι βρήκε στους καταλόγους 179.000 εγγεγραμμένους που ήταν άνω των 100 ετών…
Μαξιμιλιανός
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών