Σχετικά Άρθρα
Τρομερό παρασκήνιο… πως το τουρκολιβυκό μνημόνιο εγκλωβίζει τους πετρελαϊκούς κολοσσούς, «περικυκλώνει» την Κρήτη
Κοινή δήλωση Ελλάδας, ΕΕ, Αιγύπτου, Κύπρου, Μπαχρέιν, ΗΑΕ στον ΟΗΕ: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο
Αναβρασμός στη ΝΔ για το φιάσκο με το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Αγανακτισμένοι βουλευτές καίνε την κεντρώα στροφή Μητσοτάκη
Μεγάλο παιχνίδι Erdogan σε Λιβύη, Συρία: Ανοίγει νέο μέτωπο κατά Ελλάδας, Ισραήλ με τουρκολιβυκό μνημόνιο και ενοποίηση στρατών
Αλλάζει… επίπεδο, η αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο, με το ελληνικό λόμπι στις ΗΠΑ να παρεμβαίνει, μετά την αλλαγή στρατοπέδου από τη Βεγγάζη και την έγκριση του τουρκολυβικού μνημονίου.
Με επιστολή προς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Marco Rubio, το Hellenic American Leadership Council (HALC) καταθέτει τέσσερα συγκεκριμένα αιτήματα, ζητώντας σαφέστερη αμερικανική θέση απέναντι στη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης.
Το χρονικό
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα, πριν από λίγες ημέρες, το Μνημόνιο Συνεννόησης για την Οριοθέτηση των Θαλάσσιων Ζωνών, το οποίο υπεγράφη το 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης.
Με απόφαση που ελήφθη σε συνεδρίαση στη Βεγγάζη, ακυρώθηκε επίσης η προηγούμενη απόφαση του 2020, με την οποία είχε απορριφθεί η επικύρωση του συγκεκριμένου μνημονίου. Μετά την εξέλιξη αυτή, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι την υποδέχεται με ικανοποίηση.
Στην ανακοίνωσή του, το υπουργείο υπογράμμισε ότι το μνημόνιο λαμβάνει υπόψη τα αμοιβαία δικαιώματα και συμφέροντα των δύο χωρών, στη βάση του διεθνούς δικαίου και των αρχών της επιείκειας, επισημαίνοντας ότι θα συμβάλει στην περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.
Ωστόσο, η απόφαση της λιβυκής Βουλής προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της για την έγκριση του μνημονίου με ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Από την πλευρά του, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι απορρίπτει την απόφαση της λιβυκής Βουλής.
Η παρέμβαση από το λόμπι
Στη διαμάχη παρενέβη στη συνέχεια και το Ελληνοαμερικανικό Συμβούλιο Ηγεσίας (HALC), οργανισμός άσκησης πολιτικής επιρροής στις ΗΠΑ. Με επιστολή προς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio, ζήτησε από την κυβέρνηση της Ουάσιγκτον να υιοθετήσει σαφέστερη στάση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Hurriyet που επικαλείται ελληνικά ΜΜΕ, το HALC υποστηρίζει ότι η σιωπή των ΗΠΑ σχετικά με τη νομική ισχύ της συμφωνίας θα μπορούσε να ερμηνευθεί από την Άγκυρα και την Τρίπολη ως έμμεση αποδοχή της. Ο οργανισμός ισχυρίζεται ότι η σημερινή προσέγγιση δημιουργεί αβεβαιότητα τόσο για τις αμερικανικές ενεργειακές επενδύσεις στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και για τα περιφερειακά συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ.
Τα τέσσερα βασικά αιτήματα που διατύπωσε το HALC προς τον Rubio είναι τα εξής:
- Να δηλωθεί ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων χωρών.
- Να επιβεβαιωθούν τα δικαιώματα της Ελλάδας στις θαλάσσιες ζώνες.
- Να υπάρξει αντίθεση σε παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις δραστηριότητες αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στην περιοχή.
- Να διαμορφωθεί κοινή στάση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το HALC υποστηρίζει ότι η συνέχιση της νομικής αβεβαιότητας ενδέχεται να κάνει τις αμερικανικές εταιρείες πιο επιφυλακτικές απέναντι σε επενδύσεις και έργα στην περιοχή. Παράλληλα, θεωρεί ότι η προσέγγιση της Ουάσιγκτον θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί περισσότερο με τη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το… παρασκήνιο
Ο πρόεδρος του Κέντρου Διπλωματικών Σχέσεων και Πολιτικών Ερευνών (DİPAM), Dr. Tolga Sakman, εκτιμά ότι πίσω από την πρωτοβουλία του HALC βρίσκεται ο στόχος να περιοριστεί η διεθνής αποδοχή των τουρκικών θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες.
Σύμφωνα με τον Sakman, η Ελλάδα επιχειρεί να αξιοποιήσει την πολιτική και οικονομική επιρροή των ΗΠΑ στην περιοχή, προκειμένου να εξασφαλίσει μεγαλύτερη υποστήριξη για τις δικές της θέσεις. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η Αθήνα αντιμετωπίζει και τις ενεργειακές επενδύσεις ως εργαλείο διπλωματίας.
«Βασικό κίνητρο είναι να περιοριστεί η διεθνής αποδοχή των θέσεων της Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες. Στόχος του HALC είναι να εξασφαλίσει σαφέστερη υποστήριξη των ελληνικών θέσεων από τις ΗΠΑ σε αυτή τη νομική διαμάχη, περιορίζοντας έτσι τα περιθώρια κινήσεων της Άγκυρας.
Επιπλέον, η Αθήνα επιδιώκει να μετατρέψει τις αμερικανικές ενεργειακές επενδύσεις σε εργαλείο πολιτικής και διπλωματικής πίεσης, όπως επιχειρεί να κάνει και με τη Γαλλία. Παράλληλα, προσπαθεί να αξιοποιήσει τη θεσμική ισχύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να επηρεάσει την αμερικανική πολιτική», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Πώς θα επηρεάσει την Τουρκία ενδεχόμενη υποστήριξη των ελληνικών θέσεων από τις ΗΠΑ;
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Hurriyet, ο Dr. Tolga Sakman εκτιμά ότι η προσέγγιση των ΗΠΑ προς τις ελληνικές θέσεις θα μπορούσε να έχει συνέπειες όχι μόνο στο επίπεδο της διπλωματικής ρητορικής, αλλά και στην εξέλιξη των ενεργειακών δραστηριοτήτων στην περιοχή.
Ειδικότερα, επισημαίνει ότι η πραγματοποίηση ερευνών από αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες σε θαλάσσιες περιοχές για τις οποίες η Ελλάδα έχει παραχωρήσει άδειες θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα σε περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει αντιρρήσεις.
Ο Sakman υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι οι εταιρείες θα συνυπολογίσουν και τους εμπορικούς κινδύνους.
Παράλληλα, θεωρεί ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη η προσπάθεια της Ελλάδας να αποκτήσει ενεργότερο ρόλο στις πολιτικές ασφαλείας που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Αθήνα εντάσσει τα ενεργειακά έργα σε ένα ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο. Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρει και το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης που προβλέπεται να φτάσει έως το Ισραήλ.
«Στη θετική στάση που διαμορφώνεται στις ΗΠΑ απέναντι στην Ελλάδα συμβάλλει και η υποστήριξη που υπάρχει για το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης έως το Ισραήλ. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Rubio έχει εκφραστεί πολιτικά υπέρ της υλοποίησής του, χωρίς όμως να επιλέξει να εμπλακεί στην οικονομική του διάσταση», δήλωσε ο Sakman.
Οι ενεργειακές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελούν σημαντική διάσταση της διαμάχης
Η αντιπαράθεση γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο συνδέεται όχι μόνο με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, αλλά και με τις ενεργειακές έρευνες και επενδύσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Εξάλλου, η αμερικανική Chevron και η ελληνική Helleniq Energy υπέγραψαν τον Φεβρουάριο συμφωνία για τέσσερις υπεράκτιες περιοχές έρευνας νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου.
Ωστόσο, η Λιβύη αντιτίθεται στις ερευνητικές δραστηριότητες που συνδέονται με την Ελλάδα νότια της Κρήτης, ενώ η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες δεν συνάδουν με το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Για τον λόγο αυτό, τα ενεργειακά έργα εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα πεδία αντιπαράθεσης γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες των παράκτιων χωρών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, θεωρεί ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι νομικά άκυρο, με το επιχείρημα ότι παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών. Το HALC ζητά από τις ΗΠΑ να διατυπώσουν εξίσου σαφή θέση, αντίστοιχη με εκείνη της ΕΕ. Ωστόσο, η ενεργειακή αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να αξιολογηθεί αποκλειστικά με βάση το μέγεθος και την οικονομική αξία των ανακαλυφθέντων κοιτασμάτων.
Η πρόσβαση στους πόρους, το κόστος παραγωγής, οι υποδομές μεταφοράς και η δυνατότητα ανταγωνισμού στις διεθνείς αγορές αποτελούν επίσης καθοριστικούς παράγοντες για το μέλλον των ενεργειακών έργων.
Θα εντείνουν οι ενεργειακοί πόροι την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο;
Τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων, ιδίως στις θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Αίγυπτο και την Κύπρο, έχουν ιδιαίτερη σημασία τόσο για την Τουρκία όσο και για την Ελλάδα.
Οι ανακαλύψεις φυσικού αερίου στην περιοχή αυξάνουν την οικονομική και γεωπολιτική αξία των ενεργειακών πόρων, καθιστώντας παράλληλα πιο σύνθετες τις διαφορές σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες.
Ο πρόεδρος του DİPAM, Dr. Tolga Sakman, εκτιμά ότι η αύξηση της οικονομικής αξίας των ενεργειακών πόρων μπορεί να δυσκολέψει την επίτευξη συμφωνίας για τα θαλάσσια σύνορα. Ωστόσο, επισημαίνει ότι τα κοινά οικονομικά συμφέροντα θα μπορούσαν επίσης να ενθαρρύνουν τις διαπραγματεύσεις.
«Ειδικά τα κοιτάσματα στα ανοικτά της Αιγύπτου και της Κύπρου έχουν σημασία τόσο για την Αθήνα όσο και για την Άγκυρα. Ωστόσο, πέρα από την οικονομική αξία των πόρων, η πρόσβαση σε αυτούς και ο έλεγχός τους τροφοδοτούν τη διαμάχη.
Οι ανακαλύψεις φυσικού αερίου στην περιοχή έχουν αυξήσει την οικονομική και γεωπολιτική αξία των πόρων. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε ανακάλυψη μπορεί να αξιοποιηθεί εμπορικά, να μεταφερθεί με οικονομικά βιώσιμο τρόπο ή να είναι ανταγωνιστική στις διεθνείς αγορές», δήλωσε.
Ο Sakman επισημαίνει ότι η αύξηση της οικονομικής αξίας των ενεργειακών πόρων ενδέχεται να περιορίσει την προθυμία των πλευρών να κάνουν παραχωρήσεις σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα.
Από την άλλη πλευρά, τονίζει τη σημασία της άρσης της νομικής αβεβαιότητας, ώστε να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη των κοιτασμάτων. «Όσο αυξάνεται η οικονομική αξία των ενεργειακών πόρων, τόσο δυσκολότερο μπορεί να γίνεται για τις πλευρές να κάνουν παραχωρήσεις σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα. Από την άλλη, επειδή η ανάπτυξη των πόρων προϋποθέτει τη μείωση της νομικής αβεβαιότητας, τα ίδια οικονομικά συμφέροντα μπορούν επίσης να ενθαρρύνουν τις διαπραγματεύσεις», σημείωσε.
Η εκτίμηση αυτή αναδεικνύει τη διττή επίδραση του ενεργειακού ανταγωνισμού: Μπορεί να εντείνει τις εντάσεις, αλλά ταυτόχρονα να ωθήσει τις πλευρές στην αναζήτηση κοινά αποδεκτών λύσεων.
Η νομική αβεβαιότητα ενδέχεται να οδηγήσει τους επενδυτές στην αναβολή έργων, ενώ οι πολιτικές διαφωνίες μπορεί να εμποδίσουν τις δραστηριότητες στην περιοχή. Και στις δύο περιπτώσεις, δυσχεραίνεται η οικονομική αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων.
Τι σημαίνει η ανακοίνωση της Ουάσιγκτον;
Στην ανακοίνωσή του για το ζήτημα, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών έστειλε το μήνυμα ότι η ειρηνική επίλυση των διαφορών θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και ενεργειακές έρευνες.
Η προσέγγιση της Ουάσιγκτον υπογραμμίζει τη σύνδεση μεταξύ της αποκλιμάκωσης των περιφερειακών εντάσεων και της συνέχισης των οικονομικών δραστηριοτήτων.
Ωστόσο, η αμερικανική ανακοίνωση δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί ως ολοκληρωμένη απόφαση σχετικά με το νομικό καθεστώς του τουρκολιβυκού μνημονίου. Το γεγονός ότι δεν διατυπώθηκε οριστική κρίση για τη νομική ισχύ του μνημονίου και δεν αναφέρθηκε ότι έγιναν αποδεκτά τα τέσσερα αιτήματα του HALC καταδεικνύει ότι πρέπει να διαχωρίζονται οι προσδοκίες του οργανισμού από την υφιστάμενη στάση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Ο Dr. Tolga Sakman υπογραμμίζει ότι στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης δεν βρίσκεται μόνο η κατανομή των ενεργειακών πόρων, αλλά και ο ανταγωνισμός για τη διαμόρφωση της περιφερειακής τάξης στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Πέρα από τον ενεργειακό ανταγωνισμό, η σύγκρουση ισχύος αφορά το ποιες χώρες θα διαμορφώσουν την περιφερειακή ενεργειακή τάξη, ποιοι θα συμμετάσχουν στα έργα υποδομών και ποια νομική ερμηνεία θα χρησιμοποιηθεί για την εξέταση των θαλάσσιων ζωνών», δήλωσε.
Οι αντιπαραθέσεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένουν στο προσκήνιο, σε συνδυασμό με τις διπλωματικές πρωτοβουλίες της Ελλάδας, τις νομικές αντιρρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις ενεργειακές επενδύσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι επόμενες κινήσεις των ΗΠΑ θεωρούνται σημαντικές τόσο για τις σχέσεις Ουάσιγκτον και Άγκυρας όσο και για το μέλλον των ενεργειακών έργων στην περιοχή και τις διπλωματικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών