Το ερώτημα είναι εάν η άνοδος του AfD αποτελεί προάγγελο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στροφής στις σχέσεις της με τη Ρωσία
Στη Μόσχα όπως είναι φυσιολογικό παρακολουθούν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις πολιτικές ανακατατάξεις που συντελούνται στη Γερμανία μετά τον εκλογικό θρίαμβο του κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξωνία-Anhalt.
Το αποτέλεσμα δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη περιφερειακή εκλογική επιτυχία.
Αντίθετα, έρχεται να ενισχύσει την αίσθηση ότι σε ολόκληρη την Ευρώπη διαμορφώνεται μια νέα πολιτική τάση: η σταδιακή μετατόπιση του εκλογικού σώματος προς πατριωτικές, λαϊκιστικές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καθαρά ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι θα συμβεί στη Γερμανία.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν η άνοδος του AfD αποτελεί προάγγελο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στροφής.
Τι θα συμβεί εάν η τάση αυτή συνεχιστεί;
Πώς θα επηρεάσει την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις σχέσεις της με τη Μόσχα και, τελικά, την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας;
Η Γερμανία, άλλωστε, δεν είναι μια οποιαδήποτε χώρα: Είναι η οικονομική και πολιτική ατμομηχανή της Ευρώπης.
Εάν αλλάξει πολιτική κατεύθυνση, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στα γερμανικά σύνορα.
Η Alice Weidel, συμπρόεδρος του AfD, εκμεταλλεύτηκε τη νίκη του κόμματός της για να εξαπολύσει σφοδρή επίθεση εναντίον του Friedrich Merz στη Bundestag.
Η κεντρική κατηγορία της ήταν ότι η γερμανική κυβέρνηση δαπανά τεράστιους πόρους για εξωτερικές υποθέσεις, στρατιωτική ενίσχυση και ιδεολογικές προτεραιότητες, ενώ αδυνατεί να αντιμετωπίσει τα πραγματικά προβλήματα της γερμανικής κοινωνίας: την ακρίβεια, την ενέργεια, τη βιομηχανική κρίση και την υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου.
Και στο σημείο αυτό η Ρωσία επανέρχεται στο επίκεντρο.
Η Weidel υποστηρίζει ότι η Γερμανία χρειάζεται και πάλι φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο και ότι η διακοπή των ενεργειακών σχέσεων με τη Μόσχα έχει αποδειχθεί καταστροφική για τη γερμανική οικονομία.
Η επαναλειτουργία του Nord Stream 2, σύμφωνα με τη λογική αυτή, δεν θα ήταν μόνο μια οικονομική επιλογή αλλά και μια κίνηση αποκλιμάκωσης των εντάσεων στη Γηραιά Ήπειρο.
Ακούστε το μήνυμα των ψηφοφόρων
Ακόμη πιο σημαντική είναι η θέση της για την Ουκρανία.
Την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να βρουν δρόμο προς τον τερματισμό της σύγκρουσης, το Βερολίνο, σύμφωνα με τη Weidel, επιμένει στη στρατιωτική κλιμάκωση και οδηγεί τις σχέσεις με τη Μόσχα σε σημείο χωρίς επιστροφή.
«Ακόμη δεν καταλάβατε τι προσπάθησαν να σας πουν οι ψηφοφόροι», ήταν ουσιαστικά το μήνυμα της Weidel προς τον Merz.
Και πράγματι, το αποτέλεσμα της Σαξονίας-Anhalt δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί. Το AfD απέσπασε περίπου 44% των ψήφων και 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου, καταγράφοντας την πιο εντυπωσιακή εκλογική του επιτυχία μέχρι σήμερα.
Ο Merz απάντησε χαρακτηρίζοντας το AfD «καταστροφική δύναμη» και κατηγορώντας τη Weidel για υπερβολική συμπάθεια προς τη Ρωσία και τον Vladimir Putin.
Το ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται αλλού.
Το ζήτημα του πολιτικού προσανατολισμού
Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η πολιτική αντιπαράθεση στη Γερμανία δεν αφορά απλώς το ποιος θα κυβερνήσει.
Αφορά το ποια Γερμανία θα υπάρξει στο μέλλον.
Μια Γερμανία βαθύτερα ενταγμένη στο ΝΑΤΟ, στρατιωτικά προσανατολισμένη και αποφασισμένη να αντιμετωπίσει τη Ρωσία ως στρατηγικό αντίπαλο;
Ή μια Γερμανία που θα επιχειρήσει να ανακτήσει μεγαλύτερη εθνική αυτονομία, να περιορίσει τη στρατιωτική εμπλοκή της και να αποκαταστήσει, τουλάχιστον εν μέρει, τις οικονομικές σχέσεις με τη Μόσχα;
Από τη Γερμανία ξεκινά η τάση
Εδώ βρίσκεται η πραγματική σημασία της γερμανικής εξέλιξης.
Η άνοδος του AfD δεν αποτελεί μεμονωμένο γερμανικό φαινόμενο. Αντίστοιχες δυνάμεις έχουν αποκτήσει ισχυρή πολιτική παρουσία σε μια σειρά ευρωπαϊκών χωρών.
Στη Γαλλία, το πατριωτικό κόμμα της Marine Le Pen βρίσκεται πλέον σε θέση να διεκδικήσει την προεδρική εξουσία, ενώ ο Jordan Bardella αποτελεί επίσης κεντρικό πρόσωπο της γαλλικής Δεξιάς.
Η στάση του Εθνικού Συναγερμού απέναντι στο AfD είναι πάντως πιο σύνθετη.
Η Marine Le Pen και ο Bardella αποφεύγουν προς το παρόν την πλήρη ταύτιση με το γερμανικό κόμμα, επιχειρώντας να διατηρήσουν μια πιο «κανονικοποιημένη» εικόνα ενόψει των γαλλικών εκλογών.
Αντίθετα, η «Επανάκτηση», το κόμμα του Éric Zemmour έχει χαιρετίσει ανοιχτά την επιτυχία του AfD.
Η πολιτική ουσία, ωστόσο, παραμένει κοινή σε αρκετά σημεία: περιορισμός της μετανάστευσης, έμφαση στην εθνική κυριαρχία, αμφισβήτηση της σημερινής μορφής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και μεγαλύτερη προτεραιότητα στα εθνικά συμφέροντα.
Στην Ισπανία, το Vox του Santiago Abascal έχει, επίσης, χαιρετίσει την επιτυχία του AfD.
Το ισπανικό κόμμα αποτελεί πλέον σημαντικό παράγοντα της δεξιάς πολιτικής σκηνής, ενώ η συνεργασία του με το Λαϊκό Κόμμα σε περιφερειακό επίπεδο δείχνει ότι η ευρωπαϊκή συζήτηση μετακινείται σταδιακά από το ερώτημα «εάν» θα συνεργαστούν τα παραδοσιακά δεξιά κόμματα με την Ακροδεξιά στο ερώτημα «πώς» και «υπό ποιους όρους».
Και εδώ αρχίζει να διαμορφώνεται μια νέα εικόνα της Ευρώπης.
Γερμανία: AfD.
Γαλλία: Εθνικός Συναγερμός.
Ισπανία: Vox.
Ιταλία: Giorgia Meloni και οι ευρύτερες εθνικές/συντηρητικές δυνάμεις.
Ολλανδία, Σουηδία και άλλες χώρες: κόμματα της πατριωτικής και δεξιάς λαϊκιστικής οικογένειας με αυξανόμενη επιρροή.
Δεν πρόκειται για ενιαίο κόμμα, ούτε για ένα απολύτως ομοιογενές ιδεολογικό ρεύμα. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους. Όμως ένα κοινό πολιτικό μοτίβο γίνεται όλο και πιο εμφανές: η απαίτηση να επιστρέψει το εθνικό κράτος στο κέντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής.
Από την «ευρωπαϊκή ολοκλήρωση» στην «ευρωπαϊκή επαναφορά»
Για δεκαετίες, το ευρωπαϊκό πολιτικό σχέδιο κινούνταν προς μία κατεύθυνση: περισσότερη ολοκλήρωση, περισσότερες κοινές πολιτικές, περισσότερη μεταφορά αρμοδιοτήτων στις Βρυξέλλες.
Η πατριωτική Δεξιά επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή την πορεία μέσα από το αίτημα για ανάκτηση της οικονομικής αυτονομίας.
Δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε αρκετές περιπτώσεις, σημαίνει κάτι διαφορετικό: μια Ευρώπη των εθνών, στην οποία οι κυβερνήσεις θα διατηρούν μεγαλύτερο έλεγχο στα σύνορα, στην ενέργεια, στη μετανάστευση, στην οικονομία και στην εξωτερική πολιτική.
Αυτό ακριβώς είναι που καθιστά την άνοδο του AfD σημαντικότερη από ένα απλό γερμανικό εκλογικό αποτέλεσμα.
Εάν η Marine Le Pen καταφέρει να φτάσει στο Μέγαρο των Ηλυσίων, εάν το Vox αυξήσει περαιτέρω την επιρροή του στην Ισπανία και εάν το AfD συνεχίσει να ενισχύεται στη Γερμανία, τότε για πρώτη φορά θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας ισχυρός άξονας εθνικοσυντηρητικών κυβερνήσεων στις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης.
Και τότε θα αλλάξει όχι μόνο η εσωτερική πολιτική των χωρών αυτών αλλά και η ίδια η ισορροπία μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και τι σημαίνει αυτό για τη Ρωσία;
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση.
Μια τέτοια Ευρώπη δεν θα γινόταν αυτομάτως «φιλορωσική».
Αυτό θα ήταν υπερβολικά απλοϊκό συμπέρασμα.
Θα μπορούσε όμως να γίνει λιγότερο ιδεολογική απέναντι στη Μόσχα και περισσότερο προσανατολισμένη στα εθνικά της συμφέροντα.
Αυτό είναι κάτι διαφορετικό.
Μια πατριωτική κυβέρνηση στη Γερμανία θα μπορούσε να επανεξετάσει την ενεργειακή πολιτική.
Μια κυβέρνηση της Marine Le Pen στη Γαλλία θα μπορούσε να επαναπροσδιορίσει τη γαλλική στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο ΝΑΤΟ και στη Ρωσία.
Μια ενισχυμένη παρουσία του Vox στην Ισπανία θα πρόσθετε ακόμη έναν παράγοντα πίεσης προς την κατεύθυνση αυτή.
Δεν σημαίνει ότι όλες αυτές οι χώρες θα υιοθετούσαν την ίδια πολιτική.
Σημαίνει ότι η Ευρώπη θα γινόταν πιο πολυφωνική, πιο εθνική και πιθανώς λιγότερο πρόθυμη να ακολουθεί αυτόματα μια ενιαία γραμμή απέναντι στη Ρωσία.
Και αυτό, από την οπτική της Μόσχας, είναι σαφώς προτιμότερο από μια Ευρώπη που αντιμετωπίζει τη Ρωσία αποκλειστικά ως στρατηγικό εχθρό.
Η επιστροφή της Ρωσίας στην Ευρώπη; - Κανένα δόγμα ασφάλειας δεν μπορεί να μην τη περιλαμβάνει
Ίσως εδώ βρίσκεται και το βαθύτερο πολιτικό παράδοξο.
Η άνοδος των πατριωτικών κομμάτων δεν σημαίνει ότι η Ρωσία θα «επιστρέψει» στην Ευρώπη με την έννοια της πολιτικής επανένταξης.
Μπορεί όμως να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να επιστρέψει η Ρωσία ως ευρωπαϊκός παράγοντας.
Εάν οι νέες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρχίσουν να θέτουν πάνω από τις ιδεολογικές αντιπαραθέσεις τα εθνικά τους συμφέροντα, τότε η ενέργεια, το εμπόριο, η ασφάλεια και η γεωγραφία θα επανέλθουν αναπόφευκτα στο τραπέζι.
Και η γεωγραφία δεν αλλάζει.
Η Ρωσία παραμένει η μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης.
Τα ενεργειακά της αποθέματα, η στρατιωτική της ισχύς και η γεωγραφική της θέση δεν μπορούν να εξαφανιστούν με πολιτικές αποφάσεις.
Επομένως, μια συντηρητική στροφή της Ευρώπης θα μπορούσε να οδηγήσει, όχι σε μια φιλορωσική Ευρώπη, αλλά σε μια Ευρώπη που θα αναγκαστεί να ξανασυζητήσει τη σχέση της με τη Μόσχα με όρους πραγματισμού.
Η μεγάλη δοκιμασία
Βέβαια, τίποτα από αυτά δεν είναι προδιαγεγραμμένο.
Όμως η τάση είναι πλέον εμφανής.
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια πολιτική καμπή.
Η παλιά κεντρώα συναίνεση αμφισβητείται από δεξιά.
Η μετανάστευση, η ακρίβεια, η ενεργειακή ασφάλεια, η βιομηχανική παρακμή και ο πόλεμος στην Ουκρανία τροφοδοτούν μια νέα πολιτική αντίδραση.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον εάν η ευρωπαϊκή πατριωτική Δεξιά θα επηρεάσει την ήπειρο.
Το ερώτημα είναι πόσο βαθιά θα αλλάξει την Ευρώπη.
Και εάν η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία κινηθούν ταυτόχρονα προς αυτή την κατεύθυνση, τότε δεν θα μιλάμε πλέον για την άνοδο μεμονωμένων κομμάτων.
Θα μιλάμε για μια ευρωπαϊκή πολιτική στροφή 180 μοιρών.
Μια στροφή από την Ευρώπη των Βρυξελλών προς την Ευρώπη των εθνών.
Από την δήθεν ιδεολογική αντιπαράθεση προς τον πολιτικό πραγματισμό - κανένα δόγμα ασφάλειας στη Γηραιά Ήπειρο δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη συμμετοχή της Ρωσίας.
Και, ενδεχομένως, από την αδιάκοπη αντιπαράθεση με τη Μόσχα προς μια νέα αναζήτηση ισορροπίας.
Σε αυτή την περίπτωση, η μεγαλύτερη αλλαγή θα είναι ότι θα ξαναρχίσει να αναρωτιέται εάν είναι προς το συμφέρον της να βρίσκεται μόνιμα απέναντι στη Ρωσία.
Και τότε, ίσως, η Ρωσία δεν θα χρειαστεί να «επιστρέψει» στην Ευρώπη.
Ίσως είναι η ίδια η Ευρώπη που θα αναγκαστεί να επανεξετάσει τη θέση της απέναντι στη Ρωσία.
www.bankingnews.gr
Το αποτέλεσμα δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη περιφερειακή εκλογική επιτυχία.
Αντίθετα, έρχεται να ενισχύσει την αίσθηση ότι σε ολόκληρη την Ευρώπη διαμορφώνεται μια νέα πολιτική τάση: η σταδιακή μετατόπιση του εκλογικού σώματος προς πατριωτικές, λαϊκιστικές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καθαρά ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι θα συμβεί στη Γερμανία.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν η άνοδος του AfD αποτελεί προάγγελο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στροφής.
Τι θα συμβεί εάν η τάση αυτή συνεχιστεί;
Πώς θα επηρεάσει την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις σχέσεις της με τη Μόσχα και, τελικά, την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας;
Η Γερμανία, άλλωστε, δεν είναι μια οποιαδήποτε χώρα: Είναι η οικονομική και πολιτική ατμομηχανή της Ευρώπης.
Εάν αλλάξει πολιτική κατεύθυνση, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στα γερμανικά σύνορα.
Η Alice Weidel, συμπρόεδρος του AfD, εκμεταλλεύτηκε τη νίκη του κόμματός της για να εξαπολύσει σφοδρή επίθεση εναντίον του Friedrich Merz στη Bundestag.
Η κεντρική κατηγορία της ήταν ότι η γερμανική κυβέρνηση δαπανά τεράστιους πόρους για εξωτερικές υποθέσεις, στρατιωτική ενίσχυση και ιδεολογικές προτεραιότητες, ενώ αδυνατεί να αντιμετωπίσει τα πραγματικά προβλήματα της γερμανικής κοινωνίας: την ακρίβεια, την ενέργεια, τη βιομηχανική κρίση και την υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου.
Και στο σημείο αυτό η Ρωσία επανέρχεται στο επίκεντρο.
Η Weidel υποστηρίζει ότι η Γερμανία χρειάζεται και πάλι φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο και ότι η διακοπή των ενεργειακών σχέσεων με τη Μόσχα έχει αποδειχθεί καταστροφική για τη γερμανική οικονομία.
Η επαναλειτουργία του Nord Stream 2, σύμφωνα με τη λογική αυτή, δεν θα ήταν μόνο μια οικονομική επιλογή αλλά και μια κίνηση αποκλιμάκωσης των εντάσεων στη Γηραιά Ήπειρο.
Ακούστε το μήνυμα των ψηφοφόρων
Ακόμη πιο σημαντική είναι η θέση της για την Ουκρανία.
Την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να βρουν δρόμο προς τον τερματισμό της σύγκρουσης, το Βερολίνο, σύμφωνα με τη Weidel, επιμένει στη στρατιωτική κλιμάκωση και οδηγεί τις σχέσεις με τη Μόσχα σε σημείο χωρίς επιστροφή.
«Ακόμη δεν καταλάβατε τι προσπάθησαν να σας πουν οι ψηφοφόροι», ήταν ουσιαστικά το μήνυμα της Weidel προς τον Merz.
Και πράγματι, το αποτέλεσμα της Σαξονίας-Anhalt δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί. Το AfD απέσπασε περίπου 44% των ψήφων και 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου, καταγράφοντας την πιο εντυπωσιακή εκλογική του επιτυχία μέχρι σήμερα.
Ο Merz απάντησε χαρακτηρίζοντας το AfD «καταστροφική δύναμη» και κατηγορώντας τη Weidel για υπερβολική συμπάθεια προς τη Ρωσία και τον Vladimir Putin.
Το ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται αλλού.
Το ζήτημα του πολιτικού προσανατολισμού
Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η πολιτική αντιπαράθεση στη Γερμανία δεν αφορά απλώς το ποιος θα κυβερνήσει.
Αφορά το ποια Γερμανία θα υπάρξει στο μέλλον.
Μια Γερμανία βαθύτερα ενταγμένη στο ΝΑΤΟ, στρατιωτικά προσανατολισμένη και αποφασισμένη να αντιμετωπίσει τη Ρωσία ως στρατηγικό αντίπαλο;
Ή μια Γερμανία που θα επιχειρήσει να ανακτήσει μεγαλύτερη εθνική αυτονομία, να περιορίσει τη στρατιωτική εμπλοκή της και να αποκαταστήσει, τουλάχιστον εν μέρει, τις οικονομικές σχέσεις με τη Μόσχα;
Από τη Γερμανία ξεκινά η τάση
Εδώ βρίσκεται η πραγματική σημασία της γερμανικής εξέλιξης.
Η άνοδος του AfD δεν αποτελεί μεμονωμένο γερμανικό φαινόμενο. Αντίστοιχες δυνάμεις έχουν αποκτήσει ισχυρή πολιτική παρουσία σε μια σειρά ευρωπαϊκών χωρών.
Στη Γαλλία, το πατριωτικό κόμμα της Marine Le Pen βρίσκεται πλέον σε θέση να διεκδικήσει την προεδρική εξουσία, ενώ ο Jordan Bardella αποτελεί επίσης κεντρικό πρόσωπο της γαλλικής Δεξιάς.
Η στάση του Εθνικού Συναγερμού απέναντι στο AfD είναι πάντως πιο σύνθετη.
Η Marine Le Pen και ο Bardella αποφεύγουν προς το παρόν την πλήρη ταύτιση με το γερμανικό κόμμα, επιχειρώντας να διατηρήσουν μια πιο «κανονικοποιημένη» εικόνα ενόψει των γαλλικών εκλογών.
Αντίθετα, η «Επανάκτηση», το κόμμα του Éric Zemmour έχει χαιρετίσει ανοιχτά την επιτυχία του AfD.
Η πολιτική ουσία, ωστόσο, παραμένει κοινή σε αρκετά σημεία: περιορισμός της μετανάστευσης, έμφαση στην εθνική κυριαρχία, αμφισβήτηση της σημερινής μορφής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και μεγαλύτερη προτεραιότητα στα εθνικά συμφέροντα.
Στην Ισπανία, το Vox του Santiago Abascal έχει, επίσης, χαιρετίσει την επιτυχία του AfD.
Το ισπανικό κόμμα αποτελεί πλέον σημαντικό παράγοντα της δεξιάς πολιτικής σκηνής, ενώ η συνεργασία του με το Λαϊκό Κόμμα σε περιφερειακό επίπεδο δείχνει ότι η ευρωπαϊκή συζήτηση μετακινείται σταδιακά από το ερώτημα «εάν» θα συνεργαστούν τα παραδοσιακά δεξιά κόμματα με την Ακροδεξιά στο ερώτημα «πώς» και «υπό ποιους όρους».
Και εδώ αρχίζει να διαμορφώνεται μια νέα εικόνα της Ευρώπης.
Γερμανία: AfD.
Γαλλία: Εθνικός Συναγερμός.
Ισπανία: Vox.
Ιταλία: Giorgia Meloni και οι ευρύτερες εθνικές/συντηρητικές δυνάμεις.
Ολλανδία, Σουηδία και άλλες χώρες: κόμματα της πατριωτικής και δεξιάς λαϊκιστικής οικογένειας με αυξανόμενη επιρροή.
Δεν πρόκειται για ενιαίο κόμμα, ούτε για ένα απολύτως ομοιογενές ιδεολογικό ρεύμα. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους. Όμως ένα κοινό πολιτικό μοτίβο γίνεται όλο και πιο εμφανές: η απαίτηση να επιστρέψει το εθνικό κράτος στο κέντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής.
Από την «ευρωπαϊκή ολοκλήρωση» στην «ευρωπαϊκή επαναφορά»
Για δεκαετίες, το ευρωπαϊκό πολιτικό σχέδιο κινούνταν προς μία κατεύθυνση: περισσότερη ολοκλήρωση, περισσότερες κοινές πολιτικές, περισσότερη μεταφορά αρμοδιοτήτων στις Βρυξέλλες.
Η πατριωτική Δεξιά επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή την πορεία μέσα από το αίτημα για ανάκτηση της οικονομικής αυτονομίας.
Δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε αρκετές περιπτώσεις, σημαίνει κάτι διαφορετικό: μια Ευρώπη των εθνών, στην οποία οι κυβερνήσεις θα διατηρούν μεγαλύτερο έλεγχο στα σύνορα, στην ενέργεια, στη μετανάστευση, στην οικονομία και στην εξωτερική πολιτική.
Αυτό ακριβώς είναι που καθιστά την άνοδο του AfD σημαντικότερη από ένα απλό γερμανικό εκλογικό αποτέλεσμα.
Εάν η Marine Le Pen καταφέρει να φτάσει στο Μέγαρο των Ηλυσίων, εάν το Vox αυξήσει περαιτέρω την επιρροή του στην Ισπανία και εάν το AfD συνεχίσει να ενισχύεται στη Γερμανία, τότε για πρώτη φορά θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας ισχυρός άξονας εθνικοσυντηρητικών κυβερνήσεων στις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης.
Και τότε θα αλλάξει όχι μόνο η εσωτερική πολιτική των χωρών αυτών αλλά και η ίδια η ισορροπία μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και τι σημαίνει αυτό για τη Ρωσία;
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση.
Μια τέτοια Ευρώπη δεν θα γινόταν αυτομάτως «φιλορωσική».
Αυτό θα ήταν υπερβολικά απλοϊκό συμπέρασμα.
Θα μπορούσε όμως να γίνει λιγότερο ιδεολογική απέναντι στη Μόσχα και περισσότερο προσανατολισμένη στα εθνικά της συμφέροντα.
Αυτό είναι κάτι διαφορετικό.
Μια πατριωτική κυβέρνηση στη Γερμανία θα μπορούσε να επανεξετάσει την ενεργειακή πολιτική.
Μια κυβέρνηση της Marine Le Pen στη Γαλλία θα μπορούσε να επαναπροσδιορίσει τη γαλλική στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο ΝΑΤΟ και στη Ρωσία.
Μια ενισχυμένη παρουσία του Vox στην Ισπανία θα πρόσθετε ακόμη έναν παράγοντα πίεσης προς την κατεύθυνση αυτή.
Δεν σημαίνει ότι όλες αυτές οι χώρες θα υιοθετούσαν την ίδια πολιτική.
Σημαίνει ότι η Ευρώπη θα γινόταν πιο πολυφωνική, πιο εθνική και πιθανώς λιγότερο πρόθυμη να ακολουθεί αυτόματα μια ενιαία γραμμή απέναντι στη Ρωσία.
Και αυτό, από την οπτική της Μόσχας, είναι σαφώς προτιμότερο από μια Ευρώπη που αντιμετωπίζει τη Ρωσία αποκλειστικά ως στρατηγικό εχθρό.
Η επιστροφή της Ρωσίας στην Ευρώπη; - Κανένα δόγμα ασφάλειας δεν μπορεί να μην τη περιλαμβάνει
Ίσως εδώ βρίσκεται και το βαθύτερο πολιτικό παράδοξο.
Η άνοδος των πατριωτικών κομμάτων δεν σημαίνει ότι η Ρωσία θα «επιστρέψει» στην Ευρώπη με την έννοια της πολιτικής επανένταξης.
Μπορεί όμως να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να επιστρέψει η Ρωσία ως ευρωπαϊκός παράγοντας.
Εάν οι νέες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρχίσουν να θέτουν πάνω από τις ιδεολογικές αντιπαραθέσεις τα εθνικά τους συμφέροντα, τότε η ενέργεια, το εμπόριο, η ασφάλεια και η γεωγραφία θα επανέλθουν αναπόφευκτα στο τραπέζι.
Και η γεωγραφία δεν αλλάζει.
Η Ρωσία παραμένει η μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης.
Τα ενεργειακά της αποθέματα, η στρατιωτική της ισχύς και η γεωγραφική της θέση δεν μπορούν να εξαφανιστούν με πολιτικές αποφάσεις.
Επομένως, μια συντηρητική στροφή της Ευρώπης θα μπορούσε να οδηγήσει, όχι σε μια φιλορωσική Ευρώπη, αλλά σε μια Ευρώπη που θα αναγκαστεί να ξανασυζητήσει τη σχέση της με τη Μόσχα με όρους πραγματισμού.
Η μεγάλη δοκιμασία
Βέβαια, τίποτα από αυτά δεν είναι προδιαγεγραμμένο.
Όμως η τάση είναι πλέον εμφανής.
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια πολιτική καμπή.
Η παλιά κεντρώα συναίνεση αμφισβητείται από δεξιά.
Η μετανάστευση, η ακρίβεια, η ενεργειακή ασφάλεια, η βιομηχανική παρακμή και ο πόλεμος στην Ουκρανία τροφοδοτούν μια νέα πολιτική αντίδραση.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον εάν η ευρωπαϊκή πατριωτική Δεξιά θα επηρεάσει την ήπειρο.
Το ερώτημα είναι πόσο βαθιά θα αλλάξει την Ευρώπη.
Και εάν η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία κινηθούν ταυτόχρονα προς αυτή την κατεύθυνση, τότε δεν θα μιλάμε πλέον για την άνοδο μεμονωμένων κομμάτων.
Θα μιλάμε για μια ευρωπαϊκή πολιτική στροφή 180 μοιρών.
Μια στροφή από την Ευρώπη των Βρυξελλών προς την Ευρώπη των εθνών.
Από την δήθεν ιδεολογική αντιπαράθεση προς τον πολιτικό πραγματισμό - κανένα δόγμα ασφάλειας στη Γηραιά Ήπειρο δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη συμμετοχή της Ρωσίας.
Και, ενδεχομένως, από την αδιάκοπη αντιπαράθεση με τη Μόσχα προς μια νέα αναζήτηση ισορροπίας.
Σε αυτή την περίπτωση, η μεγαλύτερη αλλαγή θα είναι ότι θα ξαναρχίσει να αναρωτιέται εάν είναι προς το συμφέρον της να βρίσκεται μόνιμα απέναντι στη Ρωσία.
Και τότε, ίσως, η Ρωσία δεν θα χρειαστεί να «επιστρέψει» στην Ευρώπη.
Ίσως είναι η ίδια η Ευρώπη που θα αναγκαστεί να επανεξετάσει τη θέση της απέναντι στη Ρωσία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών